bronnen

Eindexamen natuur- en scheikunde 1 vmbo kb 2018, tijdvak 1

bij dit examen

Meerkeuzevragen
Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op.
Open vragen
− Geef niet méér antwoorden dan er worden gevraagd. Als er
bijvoorbeeld twee redenen worden gevraagd, geef er dan twee en niet
méér. Alleen de eerste twee redenen kunnen punten opleveren.
− Vermeld altijd de berekening, als een berekening gevraagd wordt. Als
een gedeelte van de berekening goed is, kan dat punten opleveren.
Een goede uitkomst zonder berekening levert geen punten op.
− Vermeld bij een berekening altijd welke grootheid berekend wordt.
− Geef de uitkomst van een berekening ook altijd met de juiste eenheid.

opgave 1MRI-scanner

Een MRI-scanner is een medisch apparaat dat een beeld maakt van het
binnenste van het lichaam.
figuur bij de opgave
Het MRI-apparaat maakt tijdens het onderzoek een geluid van 105 dB.
11p
Wat is de maximale blootstellingsduur in de MRI-scanner zonder gevaar
op gehoorbeschadiging bij een patiënt? Gebruik BINAS.
21p
In welke zone van gehoorgevoeligheid ligt het geluid van de MRI-
scanner?

opgave 2Stemvork

Een stemvork staat voor een
geluidssensor die verbonden is
met een computer.
figuur bij de opgave
Tijdens een proef wordt de stemvork hard aangeslagen. Je ziet een
afbeelding van het signaal op het beeldscherm.
1 ms
33p
Bereken de frequentie van deze stemvork.
41p
Met welk apparaat kun je een toon zichtbaar maken op een beeldscherm?
A met een dB-meter
B met een luidspreker
C met een oscilloscoop
D met een toongenerator
51puitwerkbijlage
De proef wordt herhaald, maar nu met de geluidssensor op een grotere
afstand tot de stemvork.
Over het signaal op het beeldscherm staat op de uitwerkbijlage een zin.
Omcirkel in de zin de juiste mogelijkheden.

opgave 3Opbeurend

Herman heeft een steekwagen met een
elektromotor. Daarmee kan Herman pakketten
optillen en verplaatsen.
figuur bij de opgave
Voordat hij de steekwagen gebruikt, laadt Herman de accu volledig op.
In de acculader zit ook een transformator.
Je ziet de gegevens van de transformator in de acculader.
primair 230 V 25 W secundair 24 V 0,9 A
62p
Toon met een berekening aan dat het secundair vermogen van de
transformator 21,6 W is.
72p
Leg met de gegevens van de transformator uit dat deze transformator niet
ideaal is.
81p
De wisselspanning die de transformator levert, is niet geschikt om de accu
op te laden.
Welk onderdeel is nodig om de wisselspanning van de transformator om
te zetten in gelijkspanning?
A condensator
B diode
C transistor
D weerstand
Als Herman op een schakelaar drukt, brengt de elektromotor het pakket
op de gewenste hoogte.
figuur bij de opgave
figuur bij de opgave
91p
Bij het omhoogbrengen wordt energie omgezet.
Je ziet een stroomschema van de energieomzetting met de nuttige
energiesoorten die ontstaan.
bewegingsenergie + elektrische elektro- zwaarte-energie 1 accu energie motor
Welke energiesoort hoort op plaats 1?
A bewegingsenergie
B chemische energie
C magnetische energie
102p
Herman houdt de schakelaar 7,5 seconden ingedrukt. Het pakket beweegt
met een constante snelheid van 0,12 m/s omhoog.
Bereken de afstand die het pakket omhooggaat.
112p
Na werktijd wordt de lege accu weer opgeladen. De laadstroom is 0,75 A.
De accu heeft een capaciteit van 9,0 Ah.
Bereken de tijd in uur die nodig is om de accu volledig op te laden.

opgave 4Zo’n paneel

Met een draagbare acculader kun je een accu opladen op plaatsen waar
geen lichtnet is. De acculader bestaat onder andere uit twee
zonnepanelen.
figuur bij de opgave
figuur bij de opgave
Elk zonnepaneel zit achter een glazen afdekplaat in een aluminium frame.
122puitwerkbijlage
Op de uitwerkbijlage staat een tabel met de onderdelen van het
zonnepaneel.
Noteer achter elk onderdeel een eigenschap die het gebruikte
materiaal geschikt maakt voor deze toepassing.
131p
Welke energie absorbeert een zonnepaneel?
Het zonnepaneel absorbeert
A chemische energie.
B elektrische energie.
C stralingsenergie.
143p
Het opgenomen vermogen per m2 van het zonnepaneel is 1000 W.
Het afgestane vermogen van het zonnepaneel is 120 W.
Het uitgeklapte zonnepaneel heeft als afmeting 0,80 x 0,50 m.
Bereken het rendement van het uitgeklapte zonnepaneel.

opgave 5Warm mes

Voor het smeren van harde boter is er een speciaal mes met een
verwarmd snijblad.
led en weerstand verwamings- drukschakelaar batterijen element
In het handvat van het mes zitten twee batterijen en een led in serie met
een weerstand.
Als je de schakelaar indrukt, dan brandt de led en loopt er door het
verwarmingselement een stroom. Het snijblad wordt warm.
153puitwerkbijlage
Op de uitwerkbijlage staat een deel van het schakelschema van het mes.
Maak het schakelschema compleet met led, weerstand en
drukschakelaar.
163p
De batterijen leveren samen een spanning van 3,0 V. De led werkt op een
spanning van 1,8 V. Naast de led zit een weerstand van 75 Ω.
Bereken de stroomsterkte door die weerstand.
Karin plaatst het snijblad van het warme mes in een bakje met olie.
Ze bepaalt het verband van de temperatuur van de olie tegen de tijd.
Je ziet een tabel van de tijd en de gemeten temperatuur van de olie.
tijd (min) 0 2 4 6 8 10 12 temperatuur (°C) 20,2 20,8 21,4 22,2 22,8 23,4 24,0
173puitwerkbijlage
Zet in het diagram op de uitwerkbijlage alle meetpunten uit en teken de
grafiek.

opgave 6Meeslepend

Een sleeplift sleept een snowboarder naar de top van een indoor
skihelling.
figuur bij de opgave
Op de snowboarder werken voortstuwende en tegenwerkende krachten
langs de helling. Je ziet een afbeelding met de krachten op de
snowboarder tijdens het slepen.
F sleep F tegen
181p
Noteer de naam van een tegenwerkende kracht.
191p
Welke beweging heeft de snowboarder tijdens het slepen?
A eenparig
B stilstaand
C versneld
D vertraagd
202puitwerkbijlage
Op de uitwerkbijlage zie je twee krachten die op de snowboarder werken.
Vul de gegevens in naast de afbeelding.
212p
De top van de helling ligt 72 m boven het vertrekpunt.
De massa van de snowboarder met snowboard is 90 kg.
Bereken de toename van de zwaarte-energie van de snowboarder met
snowboard.

opgave 7Sonderen

Sonderen is een techniek waarbij men met een boring de samenstelling
van de bodem onderzoekt. Daarvoor is een speciaal voertuig ontworpen.
figuur bij de opgave
222puitwerkbijlage
Met rupsbanden kan het voertuig ook over drassig land rijden.
Vergelijk het rijden op rupsbanden met het rijden op banden.
Omcirkel in elke zin op de uitwerkbijlage de juiste mogelijkheid.
Vóór het uitvoeren van een boring schuift het voertuig vier palen uit.
figuur bij de opgave
233p
Onder elke paal zit een grondplaat. De grondplaten hebben een totaal
contactoppervlak van 1100 cm2.
Het voertuig heeft een massa van 2575 kg.
Bereken de druk onder de grondplaten.
Het voertuig perst een boorbuis door de bodem. Aan het uiteinde van de
buis zit een sonde (druksensor).
241p
Bij het sonderen meet men de druk die de kop van de sonde ondervindt
bij het door de bodem persen.
Je ziet het resultaat van zo’n meting.
druk (hPa) 0 10 20 30 0 5 diepte (m) 10
Op welke diepte is de grootste druk gemeten?
A 1,2 m
B 3,1 m
C 6,2 m
D 8,3 m

opgave 8Niveaumeter lpg-tank

Lpg is een brandstof voor auto’s. Lpg wordt in vloeibare vorm in tanks
opgeslagen.
figuur bij de opgave
251p
In een auto wordt het lpg in de motor verbrand. Er ontstaat dan
waterdamp en koolstofdioxide.
Wat is juist?
A Dit is een chemische reactie.
B Dit is een natuurkundig proces.
C Dit is zowel een natuurkundig proces als een chemische reactie.
261p
Op een tank met lpg hoort een verbodsbord.
Welk bord is dat?
A
figuur bij de opgave
figuur bij de opgave
D
figuur bij de opgave
figuur bij de opgave
Om te weten hoe vol een tank met lpg is, wordt een niveaumeter gebruikt.
De niveaumeter gebruikt onder andere een elektrische schakeling met
meerdere reedcontacten. Je ziet een afbeelding van een deel van de tank
met de elektrische schakeling.
330 Ω 330 Ω P drijver 330 Ω LPG 330 Ω
271p
In de drijver zit een onderdeel dat een reedcontact bedient.
Welk onderdeel is dat?
282p
De drijver drijft op een hoogte waarbij het reedcontact P gesloten is.
Bereken de totale weerstand van de schakeling in deze situatie.
291p
De schakeling in de tank is aangesloten op een spanningsbron.
In de niveaumeter zit een meter. De meter geeft een laag getal aan als de
tank leeg is.
Deze meter is een:
A A-meter in serie met de spanningsbron
B V-meter in serie met de spanningsbron
C V- óf A-meter parallel over de spanningsbron

opgave 9Hefboompracticum

Arjen doet een practicum met een veer en een hefboom.
Arjen gebruikt twee gelijke blokjes. De zwaartekracht op deze twee blokjes is in totaal 1,0 N. Hoe groot is de massa van één blokje? A 50 g B 200 g C 0,50 kg D 1,0 kg Je ziet een afbeelding van de opstelling die Arjen gebruikt.
De opstelling is in evenwicht. In evenwicht geldt de volgende woordformule: veerkracht x arm veerkracht = zwaartekracht blokjes x arm zwaartekracht De afstand tussen het draaipunt D en de twee blokjes (1,0 N) is 7 gaatjes (7,0 cm). • Bereken de grootte van de veerkracht in deze situatie.
De veer wordt een gaatje naar rechts verplaatst. De hefboom wordt weer horizontaal in evenwicht gebracht door de lengte van de veer aan te passen. • Leg uit of hiervoor de lengte van de veer groter of kleiner moet worden gemaakt.

opgave 10IJsthee

Tim schenkt ijsthee in een theeglas. Hij doet er een ijsblokje bij.
figuur bij de opgave
331p
Tim ziet dat het ijsblokje drijft.
Noteer de reden dat het ijsblokje in de ijsthee drijft.
343p
Het ijsblokje heeft een volume van 18 cm3.
Bereken de massa van het ijsblokje. Gebruik bij je antwoord de tabel
‘Gegevens van enkele vaste stoffen’ in BINAS.
351puitwerkbijlage
De ijsthee zit in een dubbelwandig theeglas. Tussen de wanden zit
stilstaande lucht.
Op de uitwerkbijlage staat een zin over de lucht tussen de wanden.
Omcirkel in de zin de juiste mogelijkheden.
361p
Het ijsblokje is na 10 minuten verdwenen.
Noteer de naam van de faseovergang die plaats heeft gevonden.
372puitwerkbijlage
Als het ijsblokje is verdwenen (t = 0), is de temperatuur van de
ijsthee 0 oC.
Na 30 minuten is de ijsthee opgewarmd tot kamertemperatuur (T = 20 oC).
Schets in het diagram op de uitwerkbijlage de grafiek van het verloop
van de temperatuur van t = 0 tot t = 50 minuten.

opgave 11Remtest

Wendy en Ypke doen een remtest met de motor van Ypke. Ypke komt met
een constante snelheid aanrijden.
Als Wendy haar hand omhoogdoet, brengt Ypke zijn motor zo snel
mogelijk tot stilstand.
figuur bij de opgave
382p
Ypke remt bij een snelheid van 12 m/s.
Noteer twee omstandigheden die invloed hebben op de remafstand bij
die snelheid.
Je ziet een v,t-diagram van de remtest.
14 snelheid (m/s) 12 10 8 6 4 2 0 0,0 0,2 0,4 0,6 0,8 1,0 1,2 1,4 tijd (s)
391p
Hoe groot is de reactieafstand bij deze remtest?
A 7,2 m
B 8,4 m
C 9,6 m
D 16,8 m