Eindexamen maatschappijkunde vmbo kb 2004, tijdvak 1 (maatschappijleer 2)

tekst 12 Beïnvloeding Als reactie op de Nova-uitzending en de uitspraken van minister Van Boxtel besloot een aantal islamitische organisaties naar de rechter te stappen. Deze organisaties vonden dat de vier imams ‘gedemoniseerd’ waren (als duivels gepresenteerd werden). Zij eisten een meer objectieve berichtgeving van de media. Zij waren bang dat de Nederlandse bevolking verkeerd beïnvloed zou worden. naar: NOS-teletekstpagina 105 van 10 juni 2002

Er is een aantal beïnvloedingstheorieën van de massamedia. Onder andere zijn er de injectienaaldtheorie en de theorie van selectieve perceptie (selectieve waarneming). Elk van deze theorieën kan een verklaring geven voor de angst van de islamitische organisaties voor een verkeerde beïnvloeding van de Nederlandse bevolking. → Welke verklaring geeft de injectienaaldtheorie voor die angst? → Welke verklaring geeft de theorie van de selectieve perceptie voor die angst? cartoon 2 bron: Trouw van 22 december 2001

Tom Janssen tekent vaak een cartoon voor het dagblad Trouw. In cartoon 2 laat hij zijn visie zien op de jacht van de Amerikanen op terroristenleider Osama Bin Laden. Welke functies vervullen de media met het plaatsen van deze cartoon in een krant? A amusementsfunctie en opiniërende functie B amusementsfunctie en reclamefunctie C onderwijsfunctie en opiniërende functie D onderwijsfunctie en reclamefunctie

Marie-José, een moeder van 44 jaar, surft op het internet en komt op vrouwonline.nl. Zij kijkt naar wat recepten en ziet dat ze via deze site ook naar de weekbladen Libelle en Margriet kan gaan. Haar dochter Nicole van 15 vraagt of zij achter de computer mag. Zij ziet de pagina waar haar moeder op gekeken heeft en gaat gelijk naar haar favoriete meiden.pagina.nl. Even kijken wat ze in de Fancy kan lezen. Waarin verschilt de informatie van de site vrouwonline.nl en de informatie van de site meiden.pagina.nl? De informatie van deze sites verschilt in A doelgroepen. B levensbeschouwing. C sociale klassen. tekst 13 VARA De VARA werd op 1 november 1925 opgericht als radio-omroep. Op 2 oktober 1951 vond de eerste televisie-uitzending plaats. In de verzuilde samenleving van toen was de VARA spreekbuis voor wat we de rode zuil noemden. Al in 1969 besloot de VARA zich open te stellen voor een ruimere vertegenwoordiging uit de Nederlandse samenleving dan alleen de sociaal- democratische zuil. bron: www.omroep.nl/vara./

De technologische ontwikkelingen hebben grote gevolgen voor de massamedia. Welke bewering is juist? Door de technologische ontwikkelingen wordt A de concurrentie tussen de publieke zenders groter. B het opzoeken van informatie steeds moeilijker. C het programma-aanbod op de televisie steeds minder gevarieerd. D steeds meer informatie beschikbaar gesteld via internetsites.

Deze foto en dit artikel verschenen in NRC Handelsblad. Waarom zou je deze foto en artikel niet in NRC Handelsblad verwachten? Hieronder staan twee antwoorden. 1 Deze foto met tekst is een voorbeeld van populair nieuws en past daarom niet goed in een kwaliteitskrant als NRC Handelsblad. 2 Deze foto met tekst is serieus nieuws en past daarom minder goed in een populaire krant als NRC Handelsblad. → Welk antwoord is juist? Doe het zo: Antwoord … is juist.

Veel mensen hebben tegenwoordig een mobiele telefoon: een GSM. Over dit feit volgen twee beweringen: 1 Een mobiele telefoon is een massamedium, want iedereen kan er gebruik van maken. 2 Een mobiele telefoon is geen massamedium, want de gesprekken gaan tussen twee individuele burgers. → Welke bewering is juist? Doe het zo: Bewering … is juist.

Niet alle betrokkenen bij Het Parool, zijn het eens met de beslissing van PCM-Uitgeverij. Als de krant niet meer mag uitkomen dan kost dat veel werkgelegenheid, maar het gaat ook ten koste van …. Wat moet er op de puntjes ingevuld worden? A de identiteit van de krant B de pluriformiteit van de media C de subjectiviteit van de berichtgeving

In 1995 heeft de Perscombinatie (de Volkskrant, Trouw en Het Parool) de Dagbladunie (NRC Handelsblad, Algemeen Dagblad) overgenomen. Hoe noemen we deze overname? A marktgerichtheid B persconcentratie C verschraling tekst 15 tekst 16 Deze omroep is De televisie- en naast een radioprogramma’s commerciële omroep van deze omroep ook een vereniging. kenmerken zich door Dat klinkt een beetje een hoog cultureel raar, en dat is het en informatief ook. Maar ondanks gehalte. Hiertoe de commerciële behoren ook status van deze programma’s die omroep is de aandacht geven aan vereniging actiever onze multiculturele dan ooit. samenleving. bron: www.omroep.nl

tekst 18 Liefde voor tv “En daar gaat het om, emoties laten zien in een programma. Emotie is scoren, ook bij mij. En als je werkt bij een commerciële televisiezender als RTL 4 moet je scoren. Vooral de kijkcijfers tellen. Laten we eerlijk zijn: Ik doe programma’s als: ‘Ja, ik wil een miljonair’ niet om hoogstaande televisie te maken. Helemaal niet zelfs. Het moest een spraakmakende show worden, waar iedereen naar zou kijken en het over zou hebben. Dat was de opzet.” bron: Margriet, 11 januari 2002, interview met Carlo Boszhard

Waarom zijn hoge kijkcijfers voor het programma in tekst 18 belangrijk? Omdat A de maker van dit programma, Carlo Boszhard, dan nog populairder wordt. B RTL 4 dan veel reclame-inkomsten ontvangt. C veel mensen zich dan opgeven voor deze show. D veel mensen dan iets hebben om over te praten. tekst 19 COMMENTAAR Fout Een week geleden schreef een verslaggeefster in deze krant over de wijze waarop het LPF-Kamerlid Cor Eberhard in de Tweede Kamer terecht was gekomen. Naast dat verhaal in de zaterdagbijlage, waarop niets valt af te dingen, maakte zij nog een apart artikel voor de voorpagina, waarin stellig werd gemeld dat Eberhard een strafblad zou hebben. Deze informatie is onjuist. Het blijkt dat verzuimd is aanvullend onderzoek te verrichten alvorens tot publicatie over te gaan. Excuses aan het LPF-Kamerlid Eberhard, die steeds heeft ontkend, zijn dan ook op hun plaats. bron: Algemeen Dagblad van 31 augustus 2002

Hieronder staan twee beweringen: 1 Commerciële omroepen krijgen inkomsten van de overheid. 2 Publieke omroepen krijgen inkomsten van de overheid. → Welke bewering is juist? Doe het zo: Bewering … is juist. tabel 1 Landelijke dagbladen in Nederland totaal abonnementen 1999 2000 1999 % 2000 % 1999 % 2000 % De Telegraaf 782.810 781.550 623.750 79,7 627.250 80,3 159.060 20,3 154.300 19,7 Algemeen Dagblad 363.322 353.378 300.205 82,6 292.724 82,7 63.117 17,4 61.104 17,3 bron: De journalist van 26 januari 2001 Zie tabel 1.

Hieronder staan twee conclusies over tabel 1. conclusie 1: De oplage van de populaire massakranten is in 2000 groter dan de oplage van kwaliteitskranten. conclusie 2: Dagbladen met een protestants-christelijke identiteit worden vooral los verkocht. → Geef per conclusie aan of deze juist of onjuist is en leg uit waarom. Doe het zo: Conclusie 1 is … omdat … Conclusie 2 is … omdat …

tekst 20 Nederland 3 07:00-13:00 Z@ppelin • 91568517 Gevarieerd jeugdprogramma. Met om: 07:00 Kabouter Plop 07:05 Teletubbies 07:30 Het Klokhuis 07:50 Jeugdjournaal 08:00-08:18 Villa Achterwerk met om: 08:00 Bevlogen 08:05 Soep Opera 08:07 Keepvogel 08:18 Sesamstraat 08:35 – 09:00 Kindertijd met om: 08:35 Nijntje en haar vriendjes 08:40 Arendsnest 8:45 Zoostraat 64 08:55 Niels haalt de koeien binnen. 09:00 – 10:30 Schooltv (Teleac / NOT) • 335371 Met om: 09:00 De schatkist • 377536 09:15 – 09:29 Wat ’n vondst! • 2249420 09:35 Teletubbies • 9343265 bron: VARA TV magazine van 29 maart 2003