bronnen

Eindexamen economie vmbo kb 2012, tijdvak 1

bij dit examen

Meerkeuzevragen
Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op.

opgave 1Hard als staal

Bij de beantwoording van de vragen 1 tot en met 6 hoef je geen gebruik te
maken van informatiebronnen in de bijlage.
Uit de krant: Uit de krant: VERENIGDE STATEN STELLEN EUROPESE COMMISSIE INVOERRECHTEN OP STAAL IN STELT STRAFHEFFING IN De EU heeft samen met China, Zuid- De Europese Commissie heeft, als Korea en Japan bij de Wereld…

Uit de krant: Uit de krant: VERENIGDE STATEN STELLEN EUROPESE COMMISSIE INVOERRECHTEN OP STAAL IN STELT STRAFHEFFING IN De EU heeft samen met China, Zuid- De Europese Commissie heeft, als Korea en Japan bij de Wereld Handels antwoord op de importheffing op Organisatie een klacht ingediend tegen staal door Amerika, extra de Verenigde Staten. invoerrechten op een aantal Om de eigen staalindustrie te Amerikaanse producten ingesteld. beschermen heeft de Amerikaanse Onder deze producten vallen president besloten tot het opleggen onder andere spijkerbroeken en van invoerrechten op buitenlandse ingeblikte zuidvruchten. staalproducten: minimaal 8% en maximaal 30%.

12p
De Amerikaanse president stelde invoerrechten in op buitenlands staal. Dat is
een vorm van protectie.
Noem nog twee andere vormen van protectie die een land kan toepassen.
22p
Staal uit Zuid-Korea kost gemiddeld $ 370 per ton. De minister van economische
zaken van de VS stelt voor op staal uit Zuid-Korea een invoerrecht van $ 105
per ton in te stellen.
Is dat invoerrecht van $ 105 per ton toegestaan, als je kijkt naar de
percentages in het besluit van de Amerikaanse president? Laat de
berekening zien en geef je conclusie.
32p
Er zijn bedrijven in de EU die zelf spijkerbroeken of zuidvruchten produceren. En
er zijn bedrijven in de EU die spijkerbroeken of zuidvruchten importeren.
De strafheffing van de Europese Commissie is voor sommige van deze bedrijven
voordelig en voor andere bedrijven juist nadelig.
Voor welke bedrijven is de strafheffing voordelig en voor welke bedrijven is
de strafheffing nadelig? Geef een argument waarom de maatregel voordelig
of nadelig werkt.
Een Nederlands onderdeel van het staalbedrijf Tata Steel dat wereldwijd handel drijft, vond de tegenmaatregelen van de EU niet voldoende. Een woordvoerder zei: “Er zal een importbeperking moeten komen, want op deze…

Een Nederlands onderdeel van het staalbedrijf Tata Steel dat wereldwijd handel drijft, vond de tegenmaatregelen van de EU niet voldoende. Een woordvoerder zei: “Er zal een importbeperking moeten komen, want op deze manier wordt onze Europese markt straks overspoeld met goedkoop buitenlands staal.”

41p
Tata Steel was bang voor afzetverlies door de maatregelen van de Amerikaanse
president.
Hieronder staan drie tussenstappen:
1 buitenlandse producenten van goedkoop staal bieden meer aan in de EU
2 buitenlandse producenten van goedkoop staal verkopen minder in de VS
3 buitenlands staal wordt in de VS duurder dan staal uit de VS
In welke van de onderstaande regels staan de tussenstappen in een zodanige
volgorde dat ze de gedachtegang van de woordvoerder van Tata Steel goed
weergeven?
A De VS heffen invoerrechten op staal → 1 → 2 → 3 → afzetverlies voor Tata
Steel
B De VS heffen invoerrechten op staal → 1 → 3 → 2 → afzetverlies voor Tata
Steel
C De VS heffen invoerrechten op staal → 2 → 1 → 3 → afzetverlies voor Tata
Steel
D De VS heffen invoerrechten op staal → 2 → 3 → 1 → afzetverlies voor Tata
Steel
E De VS heffen invoerrechten op staal → 3 → 1 → 2 → afzetverlies voor Tata
Steel
F De VS heffen invoerrechten op staal → 3 → 2 → 1 → afzetverlies voor Tata
Steel
De woordvoerder van Tata Steel zei ook: “Zelf gaan we meer investeren in de Verenigde Staten. De koers van de dollar daalt ten opzichte van de euro en bovendien omzeilen we zo de invoerrechten.”
51p
Welk gevolg heeft de daling van de koers van de dollar voor de investeringen
van Tata Steel in de Verenigde Staten?
A De investeringen worden duurder.
B De investeringen worden goedkoper.
C De investeringen worden niet duurder en niet goedkoper.
61p
Tata Steel wil de invoerrechten van de Verenigde Staten omzeilen door in de
Verenigde Staten te investeren.
Op welke manier omzeilt Tata Steel de Amerikaanse invoerrechten?
A Door de investeringen produceert Tata Steel nu meer staal in de EU.
B Door de investeringen produceert Tata Steel nu meer staal in de VS.
C Door de investeringen produceert Tata Steel nu minder staal in de VS.

opgave 2Wietske wordt eigen baas?!

Bij de beantwoording van de vragen 7 tot en met 12 hoef je geen gebruik te
maken van informatiebronnen in de bijlage.
Wietske (28 jaar, single) heeft nu een vaste baan bij een IT-bedrijf. Daarnaast heeft ze ook een hobby. In haar vrije tijd ontwerpt Wietske computergames en die games verkoopt ze via een eigen website. De verkoop van…

Wietske (28 jaar, single) heeft nu een vaste baan bij een IT-bedrijf. Daarnaast heeft ze ook een hobby. In haar vrije tijd ontwerpt Wietske computergames en die games verkoopt ze via een eigen website. De verkoop van haar games loopt goed. Wietske denkt erover te stoppen met haar baan bij het IT-bedrijf en zich helemaal te richten op het maken en verkopen van games.

72p
Wietske hoopt veel geld te gaan verdienen als eigen baas.
Noem nog twee redenen waarom mensen er voor kiezen een eigen bedrijf te
beginnen in plaats van in loondienst te werken.
81p
Wietske heeft de beslissing genomen: ze gaat voor zichzelf beginnen. Haar
vader vindt Wietske erg moedig, maar ook een beetje roekeloos.
Hij stelt dat Wietske nu immers haar inkomenszekerheid kwijt is.
Geef een oorzaak waarom Wietske haar inkomenszekerheid nu kwijt is.
91p
Wietske biedt haar games niet aan via de winkel, maar via het internet. Mensen
die de games willen kopen betalen via het internet (bijvoorbeeld met een
creditcard) en kunnen daarna met een eenmalige code de gekochte game
downloaden.
Het internet is dus belangrijk voor de marketing van Wietskes bedrijf.
De verkoop van de games via internet valt onder het plaatsbeleid van de
marketingmix. Geef hiervoor een verklaring.
101p
Wietske stelt een begroting op voor het eerste jaar van haar zelfstandig
ondernemerschap.
Verwachte afzet
2.450 games
Gemiddelde verkoopprijs (exclusief btw) € 15,-
Bedrijfskosten
€ 5.250,-
Bereken de nettowinst die Wietske in het eerst jaar verwacht te behalen.
Schrijf je berekening op.
112p
Een paar maanden later gaat het inderdaad prima met de verkopen. Wietske
heeft het druk en werkt 60 tot 70 uur per week. Dat vindt ze toch iets te veel van
het goede en ze denkt erover personeel aan te nemen.
Wietske ’s buurvrouw Katya (een alleenstaande moeder met een zoontje van
twee jaar) is opgeleid als administratief medewerkster (MBO niveau 3). Ze is
werkzoekende en heeft een WW-uitkering. Katya wil Wietske wel 20 uur per
week helpen met de administratie. Katya wil een nettoloon van € 7,50 per uur
ontvangen. De loonheffing en premies bedragen 40% van het brutoloon.
Bereken het brutoloon per week van Katya. Schrijf je berekening op.
121p
Wietske twijfelt of ze Katya in dienst zal nemen. “Het wordt toch wel erg duur en,
als de omzet wat minder wordt, kan ik je eigenlijk niet meer betalen”, zegt
Wietske tegen Katya. “Ik stel voor dat je mijn loon variabel maakt. Dan wordt
jouw probleem vanzelf minder”, zegt Katya.
Leg uit hoe een variabele beloning voor Katya tegemoet komt aan het
probleem van Wietske.

opgave 3Dirk wil een nieuwe auto

Bij de beantwoording van de vragen 13 tot en met 19 moet je soms
gebruikmaken van informatiebronnen 1, 2, 3 en 4 in de bijlage.
Dirk, een alleenstaande vader van 48 jaar, oriënteert zich op een andere auto. Nadat hij een aantal autodealers heeft bezocht, is de keus gevallen op een Delta Cabrio. Dirk heeft alleen één probleem: hij heeft niet…

Dirk, een alleenstaande vader van 48 jaar, oriënteert zich op een andere auto. Nadat hij een aantal autodealers heeft bezocht, is de keus gevallen op een Delta Cabrio. Dirk heeft alleen één probleem: hij heeft niet genoeg spaargeld om de auto te kunnen kopen. Volgens de autoverkoper is dit niet zo’n groot probleem. De Delta Cabrio kan Dirk kopen door geld te lenen bij de autodealer.

132p
Dirk wil eerst een overzicht hebben om te bepalen hoeveel hij per maand kan
uitgeven aan een lening. Dit is de kredietruimte. Deze kan worden bepaald met
behulp van onderstaand schema.
Dirk heeft een netto inkomen van € 2.200 per maand. Hij betaalt € 400 huur per
maand. Dirk heeft een dochter, Janet, van 16 jaar. De kosten voor
levensonderhoud bedragen € 120 per week.
Hoeveel is de kredietruimte? Gebruik onderstaand schema en schrijf op je
antwoordblad de ontbrekende bedragen.
Doe het zo:
a =
b =
a - b =
Berekening kredietruimte per maand
Inkomsten per maand:     Netto inkomen € 2.200   Netto inkomen partner €   Totaal inkomsten a   €
Uitgaven per maand:     Huur € 400   Hypotheek €   Kosten levensonderhoud €   Kosten kinderen € 55   Alimentatie €   Totaal uitgaven b   € Kredietruimte: a - b   €
Gebruik informatiebron 1.
141p
Hoeveel kan Dirk maximaal lenen? Maak gebruik van het antwoord op vraag 13.
Als je dat antwoord niet gevonden hebt, gebruik dan € 1.800.
151p
De autodealer zal Dirk niet zomaar geld uitlenen, hoewel Dirk wel de benodigde
kredietruimte heeft.
De autodealer kijkt ook naar de looptijd van de financiering in verhouding tot de
levensduur van de auto.
Waarom is het ook voor Dirk van belang dat gelet wordt op de looptijd van
de lening en de levensduur van de auto?
figuur bij de opgave
Prijs inclusief rijklaar maken € 32.000
Gebruik informatiebron 2.
162p
Dirk besluit de Delta Cabrio, die hierboven staat afgebeeld, te kopen. Hij kan
zijn oude auto inruilen. Daarvoor krijgt hij nog € 4.000. Die wil hij gebruiken als
aanbetaling. Het ontbrekende bedrag kan Dirk lenen.
Hoeveel (krediet)kosten moet Dirk over de hele looptijd betalen? Schrijf je
berekening op.
171p
Dirk bespreekt de aankoop van de auto met zijn dochter. “De aanschaf van de
auto met geleend geld heeft gevolgen voor jouw uitgavenpatroon”, zegt zijn
dochter Janet.
Tot welk soort uitgaven behoren de maandelijkse termijnen die Dirk aan de
autodealer betaalt?
De maandelijkse termijnen behoren tot de
A dagelijkse uitgaven
B huishoudelijke uitgaven
C incidentele uitgaven
D vaste lasten
Gebruik informatiebron 3.
181p
Janet vindt dat haar vader er niet verstandig aan doet om de auto te kopen met
geleend geld. Zij zegt: “Er staat wel dat je geen financiële ‘verrassingen’
tegenkomt aan het einde van de looptijd, als je bij de volgende koop weer je
auto wilt inruilen. Maar aan het einde van de looptijd kun je toch mooi wel een
financiële verrassing hebben!”
Wanneer zal er sprake zijn van een financiële ‘verrassing’ voor Dirk?
A Als de inruilwaarde groter is dan de restschuld.
B Als de restschuld groter is dan de inruilwaarde.
C Als de restschuld groter is dan de slottermijn.
D Als de slottermijn groter is dan de restschuld.
Gebruik informatiebron 4.
191p
Janet zegt: “Dat garantiecertificaat is vooral bedoeld als klantenbinding.”
Geef een argument voor de mening van Janet.

opgave 4Lekker eerlijk!

Bij de beantwoording van de vragen 20 tot en met 26 moet je soms
gebruikmaken van informatiebron 5 in de bijlage.
Fairtrade chocola was er natuurlijk al, maar je moest er vaak wel naar zoeken. Daar komt nu verandering in. Sinds enkele jaren is Verkade helemaal overgestapt op eerlijke cacaobonen met het Max Havelaar keurmerk voor…

Fairtrade chocola was er natuurlijk al, maar je moest er vaak wel naar zoeken. Daar komt nu verandering in. Sinds enkele jaren is Verkade helemaal overgestapt op eerlijke cacaobonen met het Max Havelaar keurmerk voor Fairtrade. “We zijn het eerste A-merk bedrijf in de wereld dat deze stap zet”, zegt algemeen directeur Bart Merkus trots.

Gebruik informatiebron 5.
201p
In de informatiebron gaat het over Fairtrade. ‘Fair trade’ betekent letterlijk
eerlijke handel. Van eerlijke handel is volgens Max Havelaar pas sprake als er
een vaste minimumprijs wordt vastgesteld.
Wie hebben voordeel van een minimumprijs: de cacaoboeren of de
consumenten? Geef een argument voor je keuze.
211p
De handel in Fairtrade cacao is in 2010 met 1.500 ton gestegen. Dat is een
stijging van 20% ten opzichte van 2009. Hoe groot was de totale handel in
Fairtrade cacao in 2009?
A 1.530 ton
B 7.500 ton
C 9.000 ton
D 30.000 ton
221p
Eerlijke cacao is duurder dan ‘gewone’ cacao.
Wat kan de oorzaak zijn dat eerlijke cacao duurder is?
231p
Een Verkade reep kostte vroeger 80 eurocent in de winkel, tegenwoordig
95 eurocent.
Hoeveel procent is een Verkade reep duurder geworden? Schrijf je
berekening op.
241p
Verkade hoopt dat ondanks de hogere prijs de consumenten voor haar
chocoladerepen zullen kiezen. Zij gaat ervan uit dat niet alleen de prijs
doorslaggevend is bij de keuze van een chocoladereep. Ook de smaak is van
belang. Verder zal voor veel consumenten meespelen dat het om eerlijke
chocolade gaat.
Noem naast de genoemde motieven nog een motief dat een consument kan
hebben om juist voor de repen van Verkade te kiezen.
252p
Verkade neemt een groot risico door als eerste A-merk over te stappen naar de
duurdere, eerlijke cacao.
Leg uit waarom dit een risico is. Gebruik hierbij het begrip marktaandeel.
Verkade wil meer duurzaam ondernemen. Dit uit zich onder andere in verschillende milieubesparende maatregelen én de inkoop van eerlijke cacao en suiker voor alle chocoladeproducten van Verkade.
261p
Sommige mensen zijn kritisch over de nieuwe koers van Verkade. “Het gaat
Verkade niet om eerlijke handel, maar om een stijging van de omzet”, aldus
deze mensen. Andere mensen zeggen: “Ja, Verkade zal best meer omzet willen
bereiken. Dat lukt echter niet zomaar met die eerlijke cacao. Als je meer omzet
wilt behalen, is het niet genoeg de prijzen te verhogen. De afzet zal namelijk
dalen.”
Verkade wil met de eerlijke cacao meer omzet behalen. Wat moet er dan
met de afzet in verhouding tot de prijs gebeuren? Gebruik in je antwoord het
begrip ‘procentueel’ of ‘in verhouding’.

opgave 5Privé bellen op het werk stijgt

Bij de beantwoording van de vragen 27 tot en met 33 hoef je geen gebruik te
maken van informatiebronnen in de bijlage.
Edwin is eigenaar van een administratiekantoor. Hij heeft 10 mensen in dienst die allemaal 5 dagen per week werken. Het afgelopen jaar is de arbeidsproductiviteit gedaald ten opzichte van het jaar daarvoor. Edwin…

Edwin is eigenaar van een administratiekantoor. Hij heeft 10 mensen in dienst die allemaal 5 dagen per week werken. Het afgelopen jaar is de arbeidsproductiviteit gedaald ten opzichte van het jaar daarvoor. Edwin heeft geen idee waar het aan ligt, tot hij het volgende krantenartikel leest. Nederlandse werknemers hebben “De financiële schade voor de in 2011 gemiddeld bijna 5 uur per werkgevers is enorm. Bij een week besteed aan privé bellen, bedrijf met 100 man personeel surfen en e-mailen tijdens werktijd. betekent dat een gemiddeld verlies Dat is een uur meer dan vorig jaar. van zo’n duizend uur productie per Het zakelijk bellen en mailen in de maand.” Dit zei een eigen tijd is met 2,4 uur per week vertegenwoordiger van de gelijk gebleven. werkgevers.

271p
De 10 werknemers van Edwin maken nu 500 opdrachten per 4 weken.
Edwin wil graag weten hoeveel opdrachten er per werknemer worden
afgehandeld.
Bereken de arbeidsproductiviteit per werknemer per week. Schrijf je
berekening op.
281p
Edwin vindt de arbeidsproductiviteit van zijn werknemers laag. Hierdoor is de
kostprijs van zijn product hoog.
Geef een verklaring waarom een lage arbeidsproductiviteit leidt tot een hoge
kostprijs.
291p
De arbeidsproductiviteit is laag. Thomas, een collega van Edwin, zegt dat een
hogere arbeidsproductiviteit leidt tot een hogere welvaart.
Hieronder staan drie tussenstappen.
1 lagere arbeidskosten per product
2 lagere verkoopprijs
3 stijging van de koopkracht
In welke regel staan de tussenstappen in een zodanige volgorde dat een
logische gedachtegang ontstaat?
A hogere arbeidsproductiviteit → 1 → 2 → 3 → hogere welvaart
B hogere arbeidsproductiviteit → 1 → 3 → 2 → hogere welvaart
C hogere arbeidsproductiviteit → 2 → 1 → 3 → hogere welvaart
D hogere arbeidsproductiviteit → 2 → 3 → 1 → hogere welvaart
E hogere arbeidsproductiviteit → 3 → 1 → 2 → hogere welvaart
F hogere arbeidsproductiviteit → 3 → 2 → 1 → hogere welvaart
301p
Edwin leest in het krantenartikel ook nog: “Werkgevers durven vaak niet op te
treden, omdat ze bang zijn dat werknemers dan weglopen”. Edwin begrijpt dit
wel. Het is namelijk op het moment moeilijk om aan personeel te komen.
Welke situatie op de arbeidsmarkt is er kennelijk? Er is in verhouding
A veel vraag naar arbeid en veel aanbod van arbeid.
B veel vraag naar arbeid en weinig aanbod van arbeid.
C weinig vraag naar arbeid en veel aanbod van arbeid.
D weinig vraag naar arbeid en weinig aanbod van arbeid.
311p
Edwin wil maatregelen gaan nemen om de arbeidsproductiviteit per uur te
verhogen.
Door welke maatregel zal de arbeidsproductiviteit toenemen?
A arbeidsverdeling toepassen
B meer personeel aannemen
C meer verschillende opdrachten uitvoeren
D werknemers meer dagen laten werken
322p
Edwin heeft een aantal veranderingen doorgevoerd. De werknemers hebben nog
maar beperkt toegang tot internet en de opstelling van de werkplekken zorgt
ervoor dat er efficiënter gewerkt kan worden. Door de nieuwe maatregelen wordt
de arbeidsproductiviteit enorm verbeterd. De 10 werknemers kunnen een jaar
later 900 opdrachten per 4 weken uitvoeren. Enige tijd later blijkt echter dat er
maar 540 opdrachten per 4 weken verkocht kunnen worden.
Hoeveel werknemers moet Edwin ontslaan als hij zijn productie wil
aanpassen aan de vraag? Schrijf je berekening op.
332p
Een andere oplossing voor een hogere arbeidsproductiviteit die Edwin bedacht
heeft, is invoering van prestatieloon.
Hierbij zullen de werknemers een basisloon ontvangen en daar bovenop een
bonus per afgemaakte opdracht.
Geef een voordeel en een nadeel voor Edwin van het prestatieloon.

opgave 6Vakantiegeld

Bij de beantwoording van de vragen 34 tot en met 39 moet je soms gebruik
maken van informatiebronnen 6 en 7 in de bijlage.
Bart (25) en Kirstin (29) zijn getrouwd en wonen in Sluis. Bart heeft in de maand mei vakantie geld ontvangen, net als veel andere werknemers in Nederland.
341p
Vakantiegeld is een vorm van inkomen. Onder welke inkomensbron valt
vakantiegeld?
A arbeid
B bezit
C nietsdoen
351p
Bart heeft zijn loonstrook gekregen over de maand mei. Hij is benieuwd hoeveel
vakantiegeld hij heeft gekregen. Hij bekijkt zijn loonstrook. De loonstrook
vermeldt een bruto vakantiegeld van € 2.500. Kirstin, de vrouw van Bart, zegt
dat het vakantiegeld 8% is van het bruto jaarsalaris. Het afgelopen jaar is het
loon van Bart niet veranderd.
Bereken het bruto jaarloon van Bart. Schrijf je berekening op.
361p
Bart en Kirstin zijn blij met het extra geld in de maand mei. Ze hebben het
bedrag in hun dromen al tien keer uitgegeven.
Bart zegt: “We zullen een prioriteitenlijst moeten opstellen.”
Geef een argument waarom Bart en Kirstin er goed aan doen om een
prioriteitenlijst op te stellen.
372p
Bart en Kirstin hebben een prioriteitenlijst gemaakt.
Achter elke bestedingsmogelijkheid staat de prijs. Verder staat er hoe belangrijk
ze een aankoop vinden. Dat wordt weergegeven met een getal tussen de
1 (onbelangrijk) en de 10 (zeer belangrijk).
De lijst ziet er als volgt uit:
bestedingsmogelijkheid bedrag hoe belangrijk? nieuwe keuken € 5.500 8 vakantie € 2.000 3 nieuwe auto inruilwaarde oude auto € 10.000 € 4.000 7 nieuwe computer € 1.000 6 nieuw keyboard € 1.500 2 nieuwe garderobe Kirstin € 1.100 5 nieuwe voetbalschoenen Bart € 120 9
De beschikbare middelen zijn het netto vakantiegeld (€ 1.500) en het spaargeld
(€ 8.620). Zij streven naar een zo groot mogelijk nut/plezier van hun beschikbare
middelen. Ze willen zoveel mogelijk wensen vervullen die op hun prioriteitenlijst
staan.
Welke wensen kunnen Bart en Kirstin op basis van hun prioriteitenlijst en
hun beschikbare middelen in vervulling laten gaan?
Bart en Kirstin laten een prijsopgave maken voor de compacte keuken. Nu blijkt dat hun hele prioriteitenlijst niet meer klopt.
Gebruik informatiebronnen 6 en 7.
381p
Hoeveel procent moeten Bart en Kirstin volgens de offerte meer betalen dan de
prijs die in de advertentie aangegeven wordt? Rond af op 1 decimaal. Schrijf je
berekening op.
391p
Stel dat Bart en Kirstin net voldoende geld hadden om aan al hun wensen te
voldoen.
Waarom is het toch niet verstandig als ze al hun wensen vervullen?
Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen
behorende correctievoorschrift, dat na afloop van het examen wordt gepubliceerd.