Eindexamen economie vmbo bb 2012, tijdvak 1

Eén van die Nederlandse gezinnen is het gezin van Piet Jansen. Piet heeft over de maand april een budgetplan opgesteld dat er als volgt uitziet: inkomsten   uitgaven   Salaris vader € 1.500 Boodschappen € 400 Salaris moeder € 1.100 Kleding € 300 Gift oma € 150 Huur € 700     Gas, water, licht € 400     Zakgeld € 100     Nieuwe DVD-recorder € 275 Hoeveel kan de familie Jansen in de maand april sparen? A € 425 B € 525 C € 575

Over twee jaar gaan de kinderen van Piet naar het MBO. Dat is best duur. Piet vraagt zich af wat hij het beste kan doen om dat te betalen: sparen, lenen of bezuinigen. Piet denkt dat bezuinigen de beste keuze is. Er kan volgens hem makkelijk op een aantal uitgaven bezuinigd worden. Wat is volgens jou de beste uitgavenpost om op te bezuinigen? • Kies twee uitgaven uit de lijst en geef van beide een voorbeeld hoe daar op kan worden bezuinigd. uitgaven   Boodschappen € 400 Kleding € 300 Huur € 700 Gas, water, licht € 400 Zakgeld € 100 Nieuwe DVD-recorder € 275 ............................................................................................................................ ............................................................................................................................ ............................................................................................................................ ............................................................................................................................

Herbert, de buurman van Piet en Anne, vindt dat je voor de studie van de kinderen het beste kunt lenen. “Nou buurman, ik ben het niet met je eens”, zegt Anne. • Met wie ben jij het eens, met Herbert of met Anne? Geef een argument voor je keuze. ............................................................................................................................ ............................................................................................................................ ............................................................................................................................

Wat kan er gedaan worden om het nationaal inkomen te vergroten? In de klas ontstaat een discussie tussen twee leerlingen, Rebecca en Marjolein, die allebei vinden dat we ontwikkelingslanden moeten helpen. Dat kan op verschillende manieren. Rebecca zegt dat het een goed idee is de invoerrechten op producten uit Zimbabwe af te schaffen. • Leg uit hoe door het afschaffen van invoerrechten het nationaal inkomen van Zimbabwe kan toenemen. ............................................................................................................................ ............................................................................................................................ ............................................................................................................................ ............................................................................................................................

Behalve een laag inkomen per hoofd van de bevolking en beperkte scholing kenmerken ontwikkelingslanden zich ook door een gebrekkige infrastructuur en een snelle bevolkingsgroei. • Leg uit hoe een betere infrastructuur de economie kan verbeteren. ............................................................................................................................ ............................................................................................................................ ............................................................................................................................

Marjolein zegt dat, behalve door het afschaffen van invoerrechten, ontwikkelingslanden ook op andere manieren hun inkomen kunnen verhogen. Ze doet de volgende beweringen. • Geef bij elke bewering aan of deze juist of onjuist is. Door uit ontwikkelingslanden goederen te importeren, worden deze landen geholpen. Door de lonen in ontwikkelingslanden flink te verhogen zal hun concurrentiepositie sterk verbeteren.

Nederland doet veel aan ontwikkelingssamenwerking. Zimbabwe is één van de Afrikaanse landen die hulp krijgen aangeboden van de Nederlandse regering. Sinds een aantal jaren geven de Nederlanders geld om scholen te bouwen in Zimbabwe. • Vul in de zinnen hieronder een vorm van hulp in. Kies hierbij uit: Gebonden hulp, Noodhulp, Ongebonden hulp, Structurele hulp Je mag een vorm van hulp maar één keer gebruiken. Nederland helpt Zimbabwe door scholen te bouwen. We noemen deze vorm van hulp .................................................................................................................... Nederland verplicht Zimbabwe wel om de grondstoffen voor de bouw van de scholen bij een Nederlandse groothandel te bestellen. We noemen deze vorm van hulp ..............................................................................................................

Leg uit hoe een stijging van de gemiddelde leeftijd een bijdrage kan leveren aan een verbetering van de economie van Zimbabwe. ............................................................................................................................ ............................................................................................................................ ............................................................................................................................

Marjolein denkt dat het goed is ontwikkelingslanden geld te geven. Rebecca zegt: “Je kan de inwoners van Zimbabwe beter leren hoe ze een brood moeten bakken dan ze een brood geven. Uiteindelijk is dat veel beter voor zo’n ontwikkelingsland.” • Geef een argument voor de mening van Rebecca. ............................................................................................................................ ............................................................................................................................ ............................................................................................................................

Voor welk bedrag aan kleding werd er in 2007 in totaal ingevoerd? Schrijf je berekening op. ............................................................................................................................ ............................................................................................................................ ............................................................................................................................

Tot 31 december 2007 had China te maken met invoerbeperkingen als ze kleding naar Europa exporteerden. De Europese Unie besloot om per 1 januari 2008 de invoerbeperkingen van Chinese kleding op te heffen. Wat is een voorbeeld van een invoerbeperking? A contingentering B exportsubsidie C invoersubsidie

Door het opheffen van de invoerbeperking is de Nederlandse import van kleding uit China flink gestegen. In 2007 werd er in Nederland nog voor € 618 miljoen ingevoerd, in 2008 was dat € 650 miljoen. • Laat met een berekening zien met hoeveel procent de import van kleding uit China in 2008 is toegenomen. ............................................................................................................................ ............................................................................................................................

Veel kledingproducerende landen uit Europa waren niet blij met het opheffen van de invoerbeperking voor China. In Italië zei men bijvoorbeeld: “In de Europese Unie hebben we vrij verkeer van goederen, diensten en kapitaal, dat is niet voor niets. Voor Chinese kleding moet gewoon een invoerbeperking blijven gelden.” • Geef bij elke bewering aan of deze juist of onjuist is. Vrij verkeer van goederen, diensten en kapitaal in de EU is er om de eigen economie te stimuleren. Door het opheffen van de invoerbeperkingen voor China zullen Europese bedrijven minder last hebben van concurrentie.

De Nederlandse minister van Ontwikkelingssamenwerking zegt dat het verstandig is dat de invoerbeperkingen zijn opgeheven. Hij zegt: “Veel mensen denken dat China een super ontwikkeld land is, maar er is nog steeds sprake van heel veel armoede in China. Het opheffen van de invoerbeperkingen scheelt ons weer geld aan ontwikkelingshulp.” • Vul de ontbrekende woorden in op de lege plekken. Je kan kiezen uit: meer of minder. Door het opheffen van de invoerbeperkingen voor China zullen Nederlandse winkelketens ……1…… producten uit China importeren. Hierdoor zullen er ……2…… Chinezen een baan krijgen. 1 .......................................................................................................................... 2 ..........................................................................................................................

Volgens de minister van Ontwikkelingssamenwerking zullen we in Nederland voordeel hebben van het opheffen van de invoerbeperking. Dit komt volgens de minister omdat we een doorvoerland zijn. • Leg uit waarom Nederland zo geschikt is als doorvoerland. ............................................................................................................................ ............................................................................................................................

Erik Bras werkt in Losser bij de saladefabriek Johma. De productie wordt voor een belangrijk deel overgenomen door een andere fabriek. Hierdoor zullen er in Losser bij alle afdelingen mensen ontslagen worden. Dit geldt zowel voor ongeschoold als voor geschoold personeel. • Geef een voorbeeld van ongeschoold werk bij een fabriek. ............................................................................................................................ ............................................................................................................................

Erik vertelt dat 40 procent van de productie naar het buitenland verdwijnt. • Welke soort werkloosheid ontstaat hierdoor, conjuncturele werkloosheid of structurele werkloosheid? Leg je antwoord uit. ............................................................................................................................ ............................................................................................................................ ............................................................................................................................

Omdat de mensen bij Johma buiten hun schuld ontslagen zijn, hebben zij recht op een uitkering. De ontslagen werknemers moeten zich dan aanmelden bij het UWV/WERKbedrijf. • Wat kan het UWV/WERKbedrijf voor de ontslagen werknemers doen? Zet bij elke stelling een kruisje in de juiste kolom. wel taak UWV Advies geven bij het zoeken naar arbeid Helpen bij het solliciteren Helpen bij het zoeken naar vrijwilligerswerk

Het inkomen van de ontslagen werknemers zal achteruit gaan. En voor een aantal ontslagen werknemers bij Johma zal het moeilijk zijn een nieuwe baan te vinden. De ontslagen werknemers bij Johma kunnen zelf door bijscholing of omscholing hun kansen op de arbeidsmarkt vergroten. Ook de overheid kan er voor zorgen dat mensen weer aan het werk kunnen. • Noem behalve bijscholing of omscholing nog een maatregel die de overheid kan nemen om de kans op werk te vergroten. ............................................................................................................................ ............................................................................................................................ ............................................................................................................................

De werklozen moeten, los van wettelijke eisen van het UWV/WERKbedrijf, actief een baan zoeken. • Geef -behalve de wettelijke eis- een argument om actief een baan te zoeken. ............................................................................................................................ ............................................................................................................................ ............................................................................................................................