bij dit examen
Meerkeuzevragen
- Omcirkel het goede antwoord (voorbeeld 1).
- Geef verbeteringen aan volgens voorbeeld 2 of 3.
A
A
A
naslag(1) B (2) XB (3) B XB
opgave 2Plassen
In een folder staat:
De blaas is een deel van het uitscheidingsstelsel.
De blaas ligt achter de botten van het bekken.
Door de soepele wand kan de blaas zich gemakkelijk aanpassen aan een
wisselende inhoud.
Als de blaas ongeveer 400 ml urine bevat, worden zenuwen geprikkeld.
Hierdoor trekken spieren rond de blaas zich samen en ontstaat aandrang
tot plassen.
11p
Als we over de blaas praten, hebben we het dan over een weefsel, een orgaan
of een organisme?
A een weefsel
B een orgaan
C een organisme
22p
Geef de naam van twee andere orgaanstelsels die in de tekst ter sprake
In de tekst in de folder worden samen met het uitscheidingsstelsel ook delen van
andere orgaanstelsels genoemd.
Geef de naam van twee andere orgaanstelsels die in de tekst ter sprakekomen.
......................................................................................................................................
........................................................................................................................
opgave 3Hoge bloeddruk
31p
Joke heeft hoge bloeddruk.
Ze krijgt het advies om zo weinig mogelijk zout te gebruiken.
Zout bevat natrium.
Dat is een stof die de bloeddruk bij veel mensen verhoogt.
Joke gaat kaas kopen als broodbeleg.
Ze kan kiezen uit verschillende soorten (zie de tabel).
Per 100 gram voedingsmiddel:
Welke soort kaas kan Joke het beste kiezen als ze het advies wil opvolgen?
A Edammer
B Emmentaler
C Leidse 20+
D Maaslander
opgave 4Gemiddelde energiebehoefte
41p
Leg uit waardoor de gemiddelde energiebehoefte bij mannen tussen 14 en
Wetenschappers hebben onderzoek gedaan naar de gemiddelde
energiebehoefte bij mannen van verschillende leeftijden.
Een deel van de resultaten is weergegeven in de tabel.
Leg uit waardoor de gemiddelde energiebehoefte bij mannen tussen 14 en18 jaar het grootst is.
........................................................................................................................
........................................................................................................................
opgave 5Delen van het zenuwstelsel
51p
In de tekeningen zijn twee doorsneden door het zenuwstelsel van een mens
weergegeven.
Op welke plaats in tekening Q kan de doorsnede van tekening P voorkomen?
A op plaats 1
B op plaats 2
C op plaats 3
opgave 6Het ruiken bij een ijsbeer
61p
Sommige soorten dieren kunnen heel goed ruiken.
Zo hebben wetenschappers ontdekt, dat een ijsbeer soms zijn voedsel kan
ruiken als dat wel 20 kilometer verderop ligt.
In welk deel van het zenuwstelsel vindt de herkenning plaats dat deze geur
‘voedsel’ betekent?
A in de grote hersenen
B in de kleine hersenen
C in het ruggenmerg
opgave 7Vrouwelijke geslachtsorganen
71p
In de afbeelding is een doorsnede van een gedeelte van het onderlichaam van
een vrouw schematisch weergegeven.
Bij een zwangere vrouw wordt één van de aangegeven delen tijdens de
zwangerschap veel groter.
Welk deel wordt dan veel groter?
A deel P
B deel Q
C deel R
D deel S
opgave 8Melatonine
81p
In een artikel staat het volgende:
Melatonine is een stof die in het hoofd wordt gemaakt. Maar je kunt het ook kopen in de vorm van pillen. Door de werking van melatonine kun je beter slapen. Ook verbetert het de afweer van het lichaam. Sommige mensen nemen daarom elke dag een tablet met deze stof. Maar er zijn ook negatieve effecten van melatonine gevonden. Zo wordt de ovulatie geremd bij vrouwen die veel melatonine gebruiken.
Drie voorbehoedmiddelen zijn: de pil, het condoom en het spiraaltje.
Met de werking van welk voorbehoedmiddel komt het beschreven negatieve
effect van melatonine overeen?
A met die van de pil
B met die van het condoom
C met die van het spiraaltje
opgave 9Problemen met de lever
91p
Wat is de naam van deel P?
Sommige mensen hebben een lever die minder goed werkt.
Dit kan bijvoorbeeld worden veroorzaakt door een ziekte die PSC heet.
Hierbij raakt de afvoergang van deel P afgesloten.
Wat is de naam van deel P?........................................................................................................................
101p
Patiënten die PSC hebben, moeten een bepaald medicijn slikken.
Dit medicijn wordt vanuit de dunne darm opgenomen in het bloed.
Drie bloedvaten zijn: de leverader, de leverslagader en de poortader.
Via welk bloedvat bereikt het medicijn de lever het eerst?
A via de leverader
B via de leverslagader
C via de poortader
opgave 10Wilgenkatjes
De wilg is een boomsoort die veel in Nederland voorkomt. De bloemen van deze boom worden wilgenkatjes genoemd. Hieronder zijn twee typen wilgenkatjes weergegeven. De beide typen wilgenkatjes komen nooit aan dezelfde boom voor. bloempje bloempje
111p
Welke wilg kan zaden vormen?
A alleen een wilg met wilgenkatjes van type 1
B alleen een wilg met wilgenkatjes van type 2
C een wilg met wilgenkatjes van type 1 en een wilg met wilgenkatjes van
type 2
121p
Vindt de bestuiving bij de wilg plaats door de wind of door insecten? Leg uit
waaraan je dat in de afbeelding kunt zien.
........................................................................................................................
........................................................................................................................
opgave 11Een urine-stoma
131p
In sommige ernstige gevallen wordt tijdens een operatie een zogenaamde urine-
stoma gemaakt.
Hierna worden bepaalde delen van het uitscheidingsstelsel niet meer gebruikt
door zo’n patiënt.
In de afbeelding is onder andere schematisch een urine-stoma weergegeven.
Welke delen van het uitscheidingsstelsel worden volgens de informatie door
iemand met een urine-stoma niet meer gebruikt?
A de blaas en de urinebuis
B de blaas en de urineleiders
C de urinebuis en de urineleiders
opgave 12Overgevoeligheid voor gluten
141p
In een folder staat:
Gluten is een eiwit dat voorkomt in bepaalde granen. Sommige mensen zijn overgevoelig voor dit eiwit. Als zij gluten eten, wordt het slijmvlies van hun dunne darm beschadigd. Daardoor worden te weinig voedingsstoffen door het lichaam opgenomen. Een goede manier om overgevoeligheid voor gluten te voorkomen, is het volgen van een glutenvrij dieet. Dankzij dit dieet herstelt het dunne darmslijmvlies zich. Het dieet moet wel levenslang gevolgd worden, want anders komen de klachten terug.
In de afbeelding is een gedeelte van het verteringsstelsel weergegeven.
Welke letter geeft het deel aan dat bij overgevoeligheid voor gluten wordt
aangetast?
A letter P
B letter Q
C letter R
opgave 13Ontbijtkoek
151p
Hieronder is een deel van de productinformatie van ontbijtkoek weergegeven.
naslagONTBIJTKOEK
vol vezels en vetarm
Dit product bevat onder andere suikerstroop (glucose), zout, water en
plantaardige olie.
naslag450 gram e
Ontbijtkoek bestaat uit verschillende voedingsstoffen.
Sommige van deze voedingsstoffen kunnen in het verteringsstelsel direct in het
bloed worden opgenomen.
Geef de naam van een voedingsstof uit ontbijtkoek die in het lichaam kanworden opgenomen zonder dat daar vertering voor nodig is. Gebruik de
bovenstaande informatie.
........................................................................................................................
opgave 16Een invloed van nicotine
161p
Nicotine heeft verschillende effecten op het lichaam van een mens.
Eén van de gevolgen is het verhogen van de productie van een bepaald
hormoon.
Dit hormoon verhoogt de activiteit van de spieren, van de ademhaling en van de
bloedsomloop.
Welke hormoonklieren maken dit hormoon?
A de bijnieren
B de eilandjes van Langerhans
C de eierstokken en de teelballen
opgave 17Oorpijn
171p
Leg uit waardoor je minder goed kunt horen als er druk op het trommelvlies
In een artikel staat het volgende:
Oorpijn wordt meestal veroorzaakt door een ontsteking in de trommelholte. Als bijvoorbeeld de buis van Eustachius verstopt raakt, zit vocht ‘gevangen’ in de trommelholte. Zo komt er druk op het trommelvlies te staan en dat doet pijn. Als er door ophoping van vocht druk op het trommelvlies staat, kun je ook minder goed horen. trommelvlies trommelholte buis van Eustachius
Leg uit waardoor je minder goed kunt horen als er druk op het trommelvliesstaat.
........................................................................................................................
........................................................................................................................
opgave 18Twee planten
181p
Hieronder zijn twee planten weergegeven.
Welke van deze planten kan zich zowel geslachtelijk als ongeslachtelijk
voortplanten?
A alleen plant P
B alleen plant Q
C zowel plant P als plant Q
opgave 19Kenmerken van een vrouw
191p
Enkele kenmerken van een vrouw zijn:
1 Bij een vrouw treedt borstgroei op.
2 Bij een vrouw treedt groei van schaamhaar op.
3 Een vrouw heeft een baarmoeder.
Welke van deze kenmerken zijn secundaire geslachtskenmerken?
A kenmerk 1 en kenmerk 2
B kenmerk 1 en kenmerk 3
C kenmerk 2 en kenmerk 3
opgave 20Boomalg
201p
Heeft een boomalg cytoplasma? En heeft een boomalg een celmembraan?
A alleen cytoplasma
B alleen een celmembraan
C zowel cytoplasma als een celmembraan
211p
In boomalgen kan onder andere fotosynthese plaatsvinden.
Hierbij wordt glucose gemaakt.
Welke andere stof ontstaat hierbij?
A koolstofdioxide
B water
C zuurstof
222p
Geef twee andere levenskenmerken die bij boomalgen kunnen voorkomen.
Het omzetten van stoffen, zoals bij de fotosynthese, wordt stofwisseling
genoemd. Stofwisseling is een levenskenmerk.
Geef twee andere levenskenmerken die bij boomalgen kunnen voorkomen.........................................................................................................................
........................................................................................................................
opgave 21Kabeljauw
Kabeljauw is een vissoort die veel door mensen wordt gegeten. In de Atlantische Oceaan worden veel kabeljauwen gevangen. Zij leven van vissen zoals haringen. Haringen eten onder andere plantaardig plankton, dat in het zeewater zweeft. Kabeljauwen paren vooral rond april. Als na een maand de eieren uitkomen, groeien de jongen snel. Eerst leven zij nog van plankton daarna gaan zij over op het eten van vissen. Kabeljauwen kunnen wel anderhalve meter lang worden.
231p
Wat is de volledige voedselketen, waarvan volwassen kabeljauwen volgens de
tekst deel uitmaken?
A mens 
kabeljauw 
haring 
plantaardig plankton
kabeljauw haring plantaardig planktonB plantaardig plankton 
kabeljauw 
haring 
mens
kabeljauw haring mensC plantaardig plankton 
haring 
kabeljauw 
mens
haring kabeljauw mens241p
Zijn kabeljauwen consumenten, producenten of reducenten?
A consumenten
B producenten
C reducenten
opgave 22Speeksel
251p
Leg uit op welke manier speeksel beschermt tegen tandbederf.
In een artikel staat:
Dankzij drie paar speekselklieren stroomt dagelijks bijna een liter vers speeksel onze mond in. Elke minuut wordt de totale speekselhoeveelheid in het dunne laagje dat ons mondoppervlak bedekt, ververst. We staan er nauwelijks bij stil hoe onmisbaar dat vocht is. Maar bij patiënten met beschadigde speekselklieren vermindert de toevoer van deze vloeistof. Dan wordt duidelijk hoe belangrijk speeksel is. Bijvoorbeeld om het gebit in een goede conditie te houden.
Leg uit op welke manier speeksel beschermt tegen tandbederf.........................................................................................................................
........................................................................................................................
opgave 23Malaria
Malaria is een ziekte die wordt overgedragen door bepaalde muggen. In de speekselklieren van deze muggen leven malaria-parasieten. Als zo’n mug een mens steekt, kunnen deze parasieten in het bloed terechtkomen. Hier dringen ze dan rode bloedcellen binnen. Deze rode bloedcellen gaan dan stuk.
261p
Wat is het directe gevolg als rode bloedcellen stuk gaan?
A een vermindering van de afweer
B een vermindering van de bloedstolling
C een vermindering van het vervoer van zuurstof
271p
In de afbeelding zijn van gezond bloed drie verschillende soorten bloeddeeltjes
weergegeven.
Welk bloeddeeltje stelt een rode bloedcel voor?
A bloeddeeltje P
B bloeddeeltje Q
C bloeddeeltje R
281p
Bij iemand met malaria wordt het tekort aan rode bloedcellen weer aangevuld
doordat het lichaam nieuwe rode bloedcellen aanmaakt.
Waar vindt de vorming van nieuwe rode bloedcellen plaats?
A in de lever
B in de nieren
C in het beenmerg
opgave 24Keelholte
291p
In de afbeelding is schematisch een gedeelte van het hoofd van de mens
weergegeven.
In de keelholte kruisen de weg van de lucht en de weg van het voedsel elkaar.
Onder andere het strotklepje en de huig zorgen ervoor dat het voedsel de juiste
richting uit gaat.
Wat is de functie van de huig?
A Deze sluit de keelholte af tijdens het ademhalen.
B Deze sluit de luchtpijp af tijdens het slikken.
C Deze sluit de neusholte af tijdens het slikken.
D Deze sluit de slokdarm af tijdens het ademhalen.
opgave 25Vervoer door het bloed
301p
Drie organen van de mens zijn: de dunne darm, de longen en de nieren.
Deze organen bevatten onder andere haarvaten.
Via deze haarvaten stroomt bloed door de organen.
Bij welke van deze organen bevat het bloed aan het eind van de haarvaten meer
koolstofdioxide dan aan het begin van de haarvaten?
A bij de dunne darm en bij de longen
B bij de dunne darm en bij de nieren
C bij de longen en bij de nieren
311p
Enkele stoffen in het lichaam van de mens zijn: hormonen en water.
Welke van deze stoffen worden door het bloed vervoerd?
A alleen hormonen
B alleen water
C zowel hormonen als water
opgave 26Hart en bloedvaten
321p
Wat is de naam van bloedvat P?
........................................................................................................................
331p
Zijn in de afbeelding bloedvaten van de grote bloedsomloop weergegeven? En
zijn bloedvaten van de kleine bloedsomloop weergegeven?
A alleen van de grote bloedsomloop
B alleen van de kleine bloedsomloop
C zowel van de grote als van de kleine bloedsomloop
Door de pompwerking van het hart zetten bloedvaten uit en trekken samen terwijl het bloed er doorheen stroomt. Deze hartslag kan gemakkelijk gemeten worden door de kloppingen te tellen van een bloedvat in de pols vlak onder de duim. Dit wordt de polsslag genoemd. In de onderstaande afbeelding is weergegeven hoe dit wordt gedaan.
341p
Kan de polsslag worden opgenomen van de ader in de pols? En kan dat van de
slagader in de pols?
A alleen van de ader
B alleen van de slagader
C zowel van de ader als de slagader
352p
Wat is de gemiddelde polsslag van iemand van 13 jaar? Zet eerst
In de tabel is van een aantal leeftijden de gemiddelde polsslag weergegeven.
Wat is de gemiddelde polsslag van iemand van 13 jaar? Zet eersthieronder de gegevens van de tabel uit in een diagram. Bepaal daarna
de gemiddelde polsslag van iemand van 13 jaar:...............................................
opgave 27Vogels
361p
Vogels hebben geen zweetklieren.
Bij warm weer zie je vogels daarom vaak stilzitten en met open snavel zeer snel
ademhalen.
Waarvoor dient deze snelle manier van ademhalen bij warm weer vooral?
A om meer water te verdampen
B om meer zouten uit te scheiden
C om meer zuurstof op te nemen
opgave 28Bestuiving
371p
Hieronder zijn drie verschillende planten in een bepaald stadium van de
ontwikkeling weergegeven.
Bij welke plant kan, in het stadium waarin deze is afgebeeld, bestuiving
optreden?
A bij plant P
B bij plant Q
C bij plant R
opgave 29Scheel zien
381p
In een folder staat:
Bij sommige kinderen werken de spieren van één oog niet goed. Daardoor gaan ze scheel zien. Scheel zien is niet hetzelfde als dubbel zien. Bij een kind dat scheel ziet, zijn de hersenen extra actief. Het beeld van het afwijkende oog wordt in de hersenen namelijk uitgeschakeld. Zo kan een oog het kijken ‘verleren’ en zich daardoor minder goed ontwikkelen.
In de afbeelding is een doorsnede van een oog weergegeven.
Welke letter geeft een deel aan dat bij scheel zien niet goed werkt volgens de
informatie?
A letter P
B letter Q
C letter R
opgave 30Balanitis
392p
Geef de naam van het deel van de penis dat met P is aangegeven.
Balanitis is de naam van een ziekte van het mannelijke voortplantingsorgaan.
Bij deze ziekte raken de delen ontstoken die met de letters P en Q in de
afbeelding zijn aangegeven.
Geef de naam van het deel van de penis dat met P is aangegeven.En wat is de naam van het deel van de penis dat met Q is aangegeven?
naam van het deel van de penis dat met P is aangegeven = …………………..…..
naam van het deel van de penis dat met Q is aangegeven = ……………………….
opgave 31De eekhoorn
In een artikel staat:
Eekhoorns leven in bossen. Ze hebben een korte snuit en grote ogen. Aan hun poten hebben ze stevige nagels, waarmee ze vlug in bomen kunnen klimmen. In de bomen voelen ze zich thuis. Met hun krachtige achterpoten kunnen ze enorme sprongen maken, bijvoorbeeld naar een andere boom. Als eekhoorns van boom tot boom springen, gebruiken ze hun grote staart om het evenwicht te bewaren. Eekhoorns eten eikels, beukennootjes en dergelijke. Hierbij gebruiken ze soms hun voorpoten.
402p
Schrijf twee van zulke aanpassingen op. Gebruik de bovenstaande
De lichaamsbouw van een eekhoorn is aangepast aan het leven in bossen.
Schrijf twee van zulke aanpassingen op. Gebruik de bovenstaandeinformatie.
......................................................................................................................................
........................................................................................................................
411p
Eekhoorns zijn planteneters.
Welk soort kiezen hebben eekhoorns?
A knipkiezen
B knobbelkiezen
C plooikiezen
Bij dit examen hoort geen uitwerkbijlage.
11p
B
22p
31p
B
41p
51p
C
61p
A
71p
C
81p
A
91p
101p
C
111p
B
121p
131p
A
141p
B
151p
161p
A
171p
181p
C
191p
A
201p
C
211p
C
222p
231p
C
241p
A
251p
261p
C
271p
B
281p
C
291p
C
301p
B
311p
C
321p
331p
C
341p
B
352p
361p
A
371p
C
381p
A
392p
402p
411p
C