bronnen

Eindexamen nederlands havo 2003, tijdvak 2

opgave 1Tekst 1 De grenzen van de flinkheid

De tekst De grenzen van de flinkheid is onder te verdelen in 5 delen.
Deze achtereenvolgende delen kunnen van de volgende kopjes worden voorzien:
deel 1: Problemen bij het handhaven van regels
deel 2: Voorstel om regels strikt te handhaven
deel 3: Argumenten tegen het strikt handhaven van regels
deel 4: Alternatief voor het voorstel om regels strikt te handhaven
deel 5: Voorstel van de auteur voor het handhaven van regels
11p
Bij welke alinea begint deel 2?
21p
Bij welke alinea begint deel 3?
31p
Bij welke alinea begint deel 4?
41p
Bij welke alinea begint deel 5?
In het tekstgedeelte van alinea 1 tot en met 3 hebben alinea 1 en 2 samen en alinea 3 een
eigen functie. Benoem die functie door een van de volgende functiewoorden te kiezen:
aanbeveling, afweging, conclusie, definitie, oorzaak, samenvatting, tegenstelling,
uitwerking, voorbeeld(en).
51p
Welk functiewoord past bij alinea 1 en 2 samen?
61p
Welk functiewoord past bij alinea 3?
In de laatste zin van alinea 3 is sprake van “georganiseerde onverantwoordelijkheid”.
71p
Citeer de zin uit dezelfde alinea waarmee dit begrip het duidelijkst kan worden verhelderd.
De argumenten die in de tekst worden genoemd tegen het strikt handhaven van regels,
kunnen verdeeld worden in twee groepen: argumenten met betrekking tot de regels zelf en
argumenten met betrekking tot de ambtenaren die de regels uitvoeren.
81p
In welke alinea’s worden de argumenten met betrekking tot de regels behandeld?
A alinea 4 en 5
B alinea 5 en 6
C alinea 5 en 7
D alinea 6 en 7
“Tegenstrijdigheden tussen regels blijven onvermijdelijk.” (regels 71-72)
91p
Geeft de auteur expliciet een argument voor dit standpunt?
A Ja, want hij zegt dat anti-gedogers hun ogen sluiten voor het feit dat tal van regels onderling
tegenstrijdig zijn.
B Ja, want hij zegt dat ten onrechte gesteld wordt dat de wettelijke voorschriften een
harmonieus geheel vormen.
C Nee, want hij beschrijft alleen de huidige situatie en niet die van de toekomst.
D Nee, want hij geeft alleen voorbeelden van onderling tegenstrijdige regels.
Een dilemma is een moeilijke keuze tussen twee mogelijkheden die beide grote bezwaren
opleveren. In alinea 6 wordt gesproken over “de dilemma’s waarvoor de controleurs zich
geplaatst zien” (regels 73-75).
101p
Welk dilemma is het grootst voor de controleurs in alinea 6?
A Moeten de regels strikt worden gehandhaafd of niet?
B Moeten de vereiste kalkfilters in een schoorsteen worden geplaatst of niet?
C Moeten de vergunningen uiterst gedetailleerde voorschriften kennen of niet?
D Moeten er minder gedetailleerde regels worden geformuleerd of niet?
De auteur stelt in alinea 6: “Het is misschien zelfs beter minder gedetailleerde voorschriften
te formuleren.”
112p
Als dit plan zou worden uitgevoerd, op welke wijze zouden de controleurs dan moeten
optreden?
Gebruik maximaal 10 woorden.
Argumentatie kan onder andere gebaseerd zijn op:
1 oorzaak en gevolg
2 overeenkomst of vergelijking
3 voorbeelden
4 voor- en nadelen
“… maar of het een einde maakt aan de georganiseerde onverantwoordelijkheid, valt te
betwijfelen” (regels 54-56)
Om deze bewering aannemelijk te maken geeft de auteur als argumentatie:
“Voor de … onverschrokken controleurs”. (regels 59-66).
121p
Van welk type argumentatie is in deze zinnen gebruikgemaakt? Kies één van de vier
genoemde mogelijkheden.
In de regels 150-158 geeft de auteur een beoordeling van een rapport over de handhaving
van regels.
131p
Van welk type argumentatie is in deze zinnen gebruikgemaakt? Kies één van de vier
genoemde mogelijkheden.
Ambtenaren zien soms moedwillig overtredingen tegen de regels door de vingers.
143p
Welke drie redenen geeft de auteur daarvoor? Baseer je antwoord op alinea 9.
In alinea 11 wordt het belang afgewogen van controle in het verkeer en controle van
vuurwerkbedrijven.
153p
Om welke reden zouden politici bij deze belangenafweging kiezen voor controle van
vuurwerkbedrijven en anderen mogelijk voor controle in het verkeer?
Formuleer je antwoord als volgt:
1 Politici, reden:
2 Anderen, reden:
Gebruik voor je hele antwoord maximaal 25 woorden.
“… door het anti-gedoogoffensief de spanning tussen de papieren werkelijkheid en de
praktijk niet kleiner wordt, maar groter.” (regels 171-174)
161p
Waardoor kan die spanning volgens de auteur juist groter worden?
Doordat het strikt toepassen van de regels
A de prioriteitsproblemen niet oplost.
B de top-downbenadering in stand houdt.
C groot verzet van burgers zal uitlokken.
D stuit op grenzen van uitvoerbaarheid.
De titel van de tekst luidt “De grenzen van de flinkheid”.
171p
Wie moeten volgens de tekst deze “grenzen” in acht nemen?
A anti-gedogers
B controleurs
C overheid
D voorstanders van gedogen
181p
Welke bewering geeft het beste de hoofdgedachte van de tekst weer?
A De kloof tussen de regelgeving en de dagelijkse praktijk van de handhaving kan alleen
overbrugd worden als door de politici prioriteiten worden gesteld.
B De problematiek rond het toepassen van regels kan alleen worden opgelost als om te
beginnen de uitvoerders leren verantwoording af te leggen over door hen gemaakte keuzes.
C Een strikte handhaving van regels is noodzakelijk om rampen te voorkomen, maar is alleen
mogelijk als de verantwoordelijkheid voor de handhaving bij de controleurs wordt gelegd.
D Wie roept om een strikte handhaving van de regels, gaat voorbij aan de dilemma’s waarvoor
controleurs, door het ontbreken van samenhang tussen de voorschriften, komen te staan.
fragment 1
Ook een veelvoud aan milieu-inspecteurs die niet over zich laten lopen kan onze
georganiseerde roekeloosheid niet bedwingen. Al was het maar omdat handhavers per
definitie de vorige ramp bestrijden. Vandaag haalt geen inspecteur het nog in zijn hoofd
gesjoemel met vuurwerk door de vingers te zien. In de afgelopen carnavalsperioden sloeg
de controlerende brandweer in Brabant en Limburg geen kroeg over. Als morgen een
tankwagen met autogas op de A10 ontploft, richt het hele apparaat zich op het vloeibare
gas. Tot in Rotterdam een trein met chloor van de rails schiet. Onze technologisch hoog
ontwikkelde samenleving brengt met haar vele mogelijkheden nu eenmaal ook gevaren
met zich mee, die we ‘op de koop toe’ moeten accepteren.
Top-down-handhaving om een ‘einde te maken aan het gedogen’, is een te beperkte
oplossing. Het inzicht groeit dat we onze roekeloosheid alleen nog maar gezamenlijk
kunnen organiseren. Onder meer door ‘slimme arrangementen’ tussen overheid,
bedrijfsleven en burgerinitiatieven. De ‘Stichting tegen zinloos geweld’ is zo’n slim
arrangement: ze is een burgerinitiatief, wordt gesponsord door bedrijven en werkt nauw
samen met de politie, bijvoorbeeld in de campagne in de vorm van een inzamelactie ‘Heb
’t lef, wapens weg’. Een groeiend aantal bedrijven nodigt omwonenden uit om samen met
hen en de gemeentelijke milieudiensten regels te formuleren. De chemische industrie is
koploper in het publiceren van milieujaarverslagen waarin iedereen kan lezen welke
risico’s een bedrijf voor de omgeving oplevert, welke incidenten zich voordeden, en wat
het bedrijf doet om risico’s en incidenten terug te dringen.
naar: Ralf Bodelier in Handhaven met de overheid
uit: de Volkskrant, 27 april 2002
Lees onderstaande twee beweringen.
1 Met de “georganiseerde roekeloosheid” (zie fragment 1, regel 2) wordt bedoeld dat
burgers welbewust risico’s aanvaarden, omdat de technologisch hoog ontwikkelde
samenleving die nu eenmaal met zich meebrengt.
2 Met de “georganiseerde roekeloosheid” (zie fragment 1, regel 2) wordt bedoeld dat
burgers vinden dat de overheid niet genoeg werk maakt van de bestrijding van de gevaren
die de technologisch hoog ontwikkelde samenleving met zich meebrengt.
191p
Welke van bovenstaande beweringen is of zijn juist?
A alleen 1
B alleen 2
C 1 en 2
D geen van beide
Lees onderstaande twee beweringen.
1 Tekst 1 zoekt met de bottom-up-benadering de oplossing voor de problemen van de
handhaving van regels in de opstelling van de handhavers, fragment 1 in de samenwerking
van alle betrokkenen.
2 Tekst 1 vindt de handhaving van regels bij uitstek een overheidstaak, fragment 1 wil de
verantwoordelijkheid voor de veiligheid vooral bij de burgers en bedrijven leggen.
201p
Welke van bovenstaande beweringen is of zijn juist?
A alleen 1
B alleen 2
C 1 en 2
D geen van beide
fragment 2
Gemeentebesturen moeten strenger optreden tegen burgers die zich niet aan de
regels houden. Ze moeten een eind maken aan het gedoogbeleid dat overtredingen op zijn
beloop laat. Dit blijkt uit een notitie die in maart 2002 door de Vereniging van
Nederlandse Gemeenten (VNG) is aangeboden aan minister De Vries (Binnenlandse
Zaken).
Burgers en bedrijven die regels aan hun laars lappen, bijvoorbeeld milieuregels of
bouwvoorschriften, kunnen voortaan rekenen op forse boetes en andere straffen. Illegaal
bouwen of overtreding van brandveiligheidsregels in de horeca wordt niet meer door de
vingers gezien. De gemeenten zullen de handhaving van de regels flink uitbreiden. De
heersende praktijk is dat gemeentelijke inspecteurs nogal wat overtredingen door de
vingers zien.
In het stuk wordt niet precies aangegeven wat de gevolgen van zo’n beleid zullen
zijn. Zo is onduidelijk hoeveel extra ambtenaren zullen worden ingezet voor handhaving.
Ook is niet aangegeven op welke wijze met het Openbaar Ministerie zal worden geregeld
dat eerder en vaker boetes zullen worden opgelegd.
uit: NRC Handelsblad, 15 februari 2002
In alinea 1 en 2 van fragment 2 worden voorstellen genoemd om een einde te maken aan het
gedoogbeleid (voorstel Vereniging van Nederlandse Gemeenten).
211p
Citeer uit fragment 2 het voorstel dat specifiek past bij het voorbeeld van S.E. Fireworks
(zie tekst 1, alinea 1).
221p
Citeer uit fragment 2 het voorstel dat specifiek past bij het voorbeeld van café ’t Hemeltje
(zie tekst 1, alinea 2).
“Gemeentebesturen moeten strenger optreden tegen burgers die zich niet aan de regels
houden.” (regels 1-2 van fragment 2)
232p
Is zo’n regelgeving volgens het principe van ‘top-down’ of ‘bottom-up’? (vergelijk de
omschrijvingen in tekst 1, alinea 12).
Licht je antwoord toe in maximaal 10 woorden.

opgave 2Tekst 2 Minder werk, minder gek

2421p
Maak in correct Nederlands een goedlopende en begrijpelijke samenvatting van de tekst
Minder werk, minder gek van maximaal 200 woorden. Uit je samenvatting moet voor
iemand die de oorspronkelijke tekst niet gelezen heeft, duidelijk worden:
• welk probleem met betrekking tot het omgaan met werk aan de orde wordt gesteld;
• met welke wetmatigheid de ontwikkeling in de opvattingen over werk kan worden
verklaard;
• welke ontwikkeling in de omgang met werk zich de laatste zestig jaar in grote lijnen heeft
voorgedaan;
• welke verandering in de huidige omgang met werk onvermijdelijk is en waarom die
verandering noodzakelijk is;
• welke oplossingen worden voorgesteld om aan de huidige problematiek een eind te maken
en welke effecten ervan verwacht worden.
√(Einde)
Lees verder