opgave 1Dynamiek en stagnatie in de Republiek
In de late middeleeuwen waren er weinig aanwijzingen voor de economische
bloei van Holland in de zestiende eeuw.
12p
Geef aan:
− dat natuurlijke omstandigheden in de late middeleeuwen groei belemmerden
en
− op welke manier dit probleem vanaf de zestiende eeuw werd aangepakt.
Gebruik bron 1.
De fragmenten uit deze bron horen bij de perioden 1 tot en met 4:
1 eind 15e -begin 16e eeuw
2 de Gouden Eeuw
3 de Zilveren Eeuw
4 de periode 1780-1806
23p
Bepaal voor elk van de citaten A, B, C en D bij welke periode het fragment
hoort. Doe het zo:
Fragment A hoort bij periode … (nummer 1, 2, 3 of 4 invullen),
Fragment B hoort bij periode … (enz.)
Omstreeks 1600 probeerde Amsterdam de stapelmarkt aantrekkelijk te maken
voor kooplieden door het oprichten van een aantal instellingen voor financiële
dienstverlening.
34p
Noem twee van die instellingen en leg per instelling uit, waardoor die de
aantrekkingskracht van de Amsterdamse stapelmarkt vergrootte.
Gebruik bron 2.
Een interpretatie:
Deze prent laat zien dat de haringvisserij een belangrijke pijler van de welvaart
van de Republiek vormt.
44p
Licht dit toe door:
− (zonder bron) uit te leggen door welke vinding de haringvisserij al vóór 1500
kon uitgroeien tot een belangrijke exportsector en
− (met bron) twee takken van nijverheid te noemen die nodig waren bij de
haringvisserij.
Een gebeurtenis en een ontwikkeling:
− In 1621 werd aan de WIC het monopolie op de handel met West-Indië
toegekend.
− Na 1621 werd er meer illegaal handel met West-Indië gedreven met schepen
uit de Republiek dan daarvoor.
52p
Leg uit dat tussen beide een oorzakelijk verband bestaat.
Gebruik bron 3.
In deze tekst beschrijft Pieter van Dam de moedernegotie. Bovendien maakt hij
duidelijk dat het ontstaan van de VOC samenhangt met de Tachtigjarige Oorlog.
63p
Toon aan dat hij de moedernegotie beschrijft en leg uit welk verband hij legt
tussen het ontstaan van de VOC en de Tachtigjarige Oorlog.
Gebruik bron 3.
Als Pieter van Dam zijn boek over de geschiedenis van de VOC in 1701 af heeft,
worden er slechts twee exemplaren van gedrukt, die de vergaderkamer van de
Heren Zeventien, het bestuur van de VOC, niet mogen verlaten.
71p
Welke reden kan het bestuur hiervoor hebben gehad?
Gebruik bron 4.
Stel: Je doet onderzoek naar het verloop van de gebeurtenissen in Holland in
1672 en je komt tot de conclusie dat deze bron bruikbaar is voor je onderzoek.
82p
Noem twee argumenten waarom dit een betrouwbare bron lijkt te zijn.
Gebruik bron 4.
De grote sociale onrust in 1672 richt zich tegen de regentenoligarchie.
92p
Leg uit welk bezwaar tegen de regentenoligarchie uit de bron is af te leiden.
In de loop van de achttiende eeuw verplaatsten Hollandse textielondernemers
de productie naar het platteland van Twente en Brabant.
104p
Leg uit dat dit samenhing met:
− een ontwikkeling in Holland en
− de handelspolitiek van Engeland en Frankrijk.
Voor historici is de graanprijs tot ongeveer 1750 een belangrijke graadmeter
voor de levensstandaard van de bevolking van de Republiek.
113p
Beredeneer:
− waarom de levensstandaard goed is af te lezen aan de graanprijs en
− waardoor de graanprijs na ongeveer 1750 een minder goede graadmeter is.
De belastinginning werd door het bestuur in de Republiek uitbesteed aan
belastingpachters.
123p
Leg uit dat het systeem van belastingverpachting voor de overheid:
− op korte termijn voordelig was maar
− op langere termijn toch schadelijk bleek te zijn en
− geef een concreet voorbeeld van de schadelijke werking voor de overheid
van dit systeem.
Gebruik bron 5.
In de achttiende eeuw bestaat er een tegenstelling tussen de landgewesten en
de zeegewesten over de vraag of er geïnvesteerd moet worden in de landmacht
of in de vloot.
134p
Leg uit:
− (zonder bron) wat het verband is tussen deze tegenstelling en de
gebeurtenissen in 1672 en
− (met bron) dat Swildens in deze tegenstelling een genuanceerd standpunt
inneemt.
Gebruik bron 5.
Swildens legt in zijn leestekst een verband tussen de kracht van de vloot en de
welvaart van de Republiek.
142p
Leg uit of dit verband door de ontwikkeling van de Republiek in de jaren na 1780
wordt bevestigd.
