Eindexamen filosofie havo 2021, tijdvak 3

Geef het onderscheid weer tussen kwalitatieve en numerieke identiteit. Leg vervolgens uit dat het fotoproject over kwalitatieve identiteit gaat. Degene die het project Hipster/Muslim heeft bedacht, wil dat kijkers gaan nadenken over vooroordelen omtrent hipsters en moslims. Zij zegt: “Deze personen zijn niet dé hipster of dé moslim. En toch zien we de ene groep als hip, vooruitstrevend en modern en de andere groep als conservatief, agressief en radicaal.” Vooroordelen kunnen expliciet, maar ook impliciet zijn. Impliciete oordelen kunnen het idee van eerstepersoonsautoriteit ondermijnen.

Onderdeel van het project zijn de levensverhalen van de geportretteerden. Dit vertellen Ayoub en Bas: tekst 1 Bas (29): “Ik ben een jonge gozer met baard en knotje. Ja, dan ben je al snel een hipster. Bij hipsters denk ik ook aan vintagewinkels, aan je druk maken over wat er in de wereld gebeurt.” Ayoub (24): “Voor mij is een hipster een vrije geest die zijn eigen grenzen bepaalt. Ik houd me aan de Koran. Ik heb in het café heus niet alle rondjes overgeslagen, maar weet dat alcohol een gevaarlijke verleiding is.” naar: de Volkskrant, 17 januari 2019, Baarden in de Schilderswijk Ayoub en Bas denken na over wat de ‘hipster-identiteit’ inhoudt.

Leg met de uitspraak van Bas en met de uitspraak van Ayoub uit dat in tekst 1 twee verschillende morele invullingen van de hipster-identiteit worden gegeven. Voor Ayoub is zijn identiteit als moslim het belangrijkst: tekst 2 Ayoub: “Ik ben hier geboren, mijn ouders komen uit Marokko. In Nederland blijf ik de Marokkaan, in Marokko ben ik de Nederlander. Wat altijd blijft, is dat ik moslim ben. Dat is mijn puurste identiteit.” bron: de Volkskrant, 17 januari 2019, Baarden in de Schilderswijk Charles Taylor beschrijft authenticiteit in termen van wat we het meest waardevol vinden. Taylors authenticiteitsideaal leidt tot een regressieprobleem. Taylor en Harry Frankfurt hebben een verschillende benadering voor dit regressieprobleem.

Een van de bekendste portretfotografen in Nederland is Erwin Olaf. Op zijn vijftigste maakte hij onderstaand zelfportret I wish, I am, I will be (Ik zou willen, ik ben, ik zal zijn). Olaf maakte dit portret ruim tien jaar geleden. Hij wist toen al dat hij een ongeneeslijke longziekte had, maar hij had op dat moment nog geen zuurstofflessen nodig. I wish I am Volgens Paul Ricoeur speelt het onderscheid tussen huidig en toekomstig perspectief een rol bij de vraag naar persoonlijke identiteit.

Leg Ricoeurs opvatting over persoonlijke identiteit uit met: − Ricoeurs onderscheid tussen huidig en toekomstig perspectief en − de titel van Olafs portret I wish, I am, I will be . In een interview probeert Olaf zijn werk als kunstenaar te karakteriseren: tekst 3 Gevraagd naar de overkoepelende thema’s in zijn werk, zegt Olaf: “In de jaren tachtig was het seks – vooral mijn angst ervoor. Ik was al blij dat ik uit de kast was gekomen.” De jaren negentig: agressie. “Ik zat altijd op het paard en ik zou de wereld wel gaan veroveren met mijn lans.” De jaren nul: verdriet – niet alleen om de wereld, na 9/11, ook omdat zijn ziekte, longemfyseem, hem steeds vaker begon te hinderen. Een woord dat het thema voor de jaren tien dekt vond hij lastig. “Stuurloos? Ik ben sinds mijn 55ste de weg een beetje kwijt. Ik ben een ouder wordende man, die niet meer precies weet waar hij voor staat. Ik ben privé heel gelukkig, met mijn man. Ook met dat homo-activisme van mij is het wel mooi geweest. Ik denk: ga nieuwe dingen leren en bedenken wat je wilt doen met je bedrijf.” naar: de Volkskrant, 25 mei 2018, 'Ik ben bang dat wat ik heb gemaakt, geen kunst blijkt te zijn'

Leg met ‘de geest als theater’ Humes sceptische opvatting over het zelf uit. Beargumenteer vervolgens of jij het eens bent met Humes opvatting over het zelf met: − tekst 3 en − Humes begrip van losse percepties. De meeste mensen maken met hun smartphone portretten van zichzelf en elkaar. Soms gaat een selfie viral. Dat overkwam de dertienjarige Ryan toen hij in 2018 tijdens de halftime- show van de Super-Bowl (een veel bekeken footballwedstrijd) een selfie maakte met de bekende zanger Volgens Honneth kan je pas autonoom zijn als anderen je erkennen. Hij onderscheidt drie vormen van erkenning. Een van die vormen is sociale waardering. In het voorbeeld van Ryan is het de vraag of er sprake is van sociale waardering. Ga ervan uit dat er in ieder geval wél sprake is van de andere twee vormen van erkenning.