opgave 1Opgave 1 Papier hier!
uit Nieuwsvoornop.nl, december 2014: Het aantal papieren krantenabonnementen is in de periode 2005-2012 enorm gedaald. Dat is onder andere het gevolg van een toenemend aantal alternatieve nieuwsbronnen zoals televisie, internet en gratis papieren kranten. De compensatie voor deze daling wordt door de dagbladaanbieders voornamelijk gezocht in het aanbieden van digitale kranten. Hierdoor kan de lezer sinds 2012 bij veel dagbladaanbieders kiezen tussen twee typen abonnementen: een papierplus-abonnement (papieren digitale krant) een digitaal abonnement (alleen digitale krant).
Gebruik bovenstaand krantenbericht.
12pZijn de genoemde “alternatieve nieuwsbronnen zoals televisie, internet en
gratis papieren kranten” substitutiegoederen of complementaire goederen
van het papieren krantenabonnement?
Maak een keuze en licht deze toe.
In de periode 2005-2012 zagen de drie grootste dagbladaanbieders, het
Hollands Dagblad, de 7Provinciën en de Krant van Vandaag, hun
gezamenlijk marktaandeel veranderen.
Gebruik bron 1.
22pBereken de procentuele verandering van het gezamenlijk marktaandeel
van deze drie dagbladaanbieders in de periode 2005-2012 en geef aan of
deze verandering een daling of een stijging betreft.
Vanaf 2012 verkoopt de Krant van Vandaag zowel een papierplus-
abonnement als een digitaal abonnement. Door stijgende papierprijzen en
toenemende distributiekosten is het papierplus-abonnement in de periode
2012-2014 duurder geworden (zie bron 2), terwijl de prijs van een digitaal
abonnement gelijk is gebleven (zie bron 3). Een marketingmedewerker
van de Krant van Vandaag doet de volgende uitspraken:
1 “De vraaglijn van een digitaal abonnement is in de periode 2012-2014
verschoven, omdat de prijs van een papierplus-abonnement is
gestegen.”
2 “Hierdoor is het consumentensurplus op de markt van digitale
abonnementen toegenomen.”
Gebruik bron 2.
33pBereken het aantal papierplus-abonnementen van de Krant van Vandaag
in 2014.
Gebruik uitspraak 1 en bron 3.
41pGeef een andere oorzaak dan genoemd in uitspraak 1 waarom de
vraaglijn van het digitale abonnement verschoven kan zijn.
Gebruik uitspraak 2 en bron 3.
52pGeef met letters de toename aan van het consumentensurplus van het
digitale abonnement, zoals bedoeld in uitspraak 2.
opgave 3Opgave 3 De verzekeraar rijdt met u mee!
uit een krant, 2018: De ‘Pay How You Drive’-autoverzekering (PHYD) is in opkomst: wie rustig remt en niet te hard optrekt, betaalt minder premie. Steeds meer verzekeraars lanceren deze autoverzekering. Het principe is simpel. Een app op de mobiele telefoon registreert het rijgedrag van de automobilist. Als de telefoon vastzit in een standaard zijn de meetgegevens betrouwbaar en kunnen ze worden uitgelezen door de verzekeraar. De automobilist die zeer netjes rijdt, krijgt het predicaat ‘groen’ en dat betekent een korting van 35% op de basispremie. De categorie-indeling wordt elke maand opnieuw vastgesteld. Op dit moment rijdt 10% van de PHYD-verzekerden in de categorie ‘rood’. Deze categorie ‘coureurs’ betaalt de volledige basispremie.
Mevrouw Bakker heeft op 1 januari 2018 een PHYD-autoverzekering
afgesloten. Ze is toen ingedeeld in de categorie rood en betaalde de
volledige basispremie. Op basis van haar rijgedrag in januari is ze per
1 februari door de verzekeraar ingedeeld in de categorie oranje (zie
bron 1). Begin maart ontvangt ze een bericht van de verzekeraar over
haar rijgedrag in februari (zie bron 2).
Gebruik bron 1 en 2.
112pBereken de basispremie van mevrouw Bakker op 1 januari 2018.
Een verzekeraar die de PHYD-autoverzekering aanbiedt doet de volgende
uitspraak:
“We baseren de indeling in een categorie vooral op het gedrag van de
bestuurder zoals remmen, optrekken en snelheidsovertredingen. Dankzij
de app kunnen we het gedrag van de bestuurder volgen en wordt …(1)…
sterk verminderd. Hierdoor wordt het voor ons mogelijk …(2)… toe te
passen, zodat de bestuurder een financiële prikkel krijgt het rijgedrag in
positieve zin aan te passen.”
122pMaak de uitspraak economisch correct.
Kies uit:
bij (1) asymmetrische informatie / risico-avers gedrag
bij (2) premiedifferentiatie / zelfbinding
Een verzekeringseconoom reageert op de opkomst van de PHYD-
autoverzekering en doet de volgende twee uitspraken:
1 “De PHYD-autoverzekering is voor verzekeraars een maatregel om
averechtse selectie tegen te gaan.”
2 “Het mooie van de PHYD-autoverzekering is dat behalve de
verzekerden en de verzekeraars de gehele maatschappij kan
profiteren, doordat de maatschappelijke kosten van het autorijden
afnemen.”
132pLeg uitspraak 1 uit.
Gebruik uitspraak 2.
142pLeg met behulp van het begrip negatieve externe effecten uit dat de
maatschappelijke kosten van het autorijden door de PHYD-
autoverzekering kunnen afnemen.
opgave 4Opgave 4 De zon schijnt niet altijd op Aruba
Het Caribische eiland Aruba heeft een economie die erg afhankelijk is van
haar belangrijkste handelspartner, de Verenigde Staten van Amerika (VS).
Er worden veel goederen uit de VS geïmporteerd en het eiland wordt door
veel Amerikaanse toeristen bezocht. Ook voor directe investeringen in
hotels is Aruba sterk op de VS aangewezen.
153pMaak de onderstaande zinnen economisch correct.
− Bezoek van Amerikaanse toeristen wordt als …(1)… geregistreerd op
de …(2)… van de Arubaanse betalingsbalans.
− Import van goederen wordt als …(3)… geregistreerd op de …(4)… van
de Arubaanse betalingsbalans.
− Directe investeringen van buitenlandse hotelketens op Aruba worden
als …(5)… geregistreerd op de …(6)… van de betalingsbalans van
Aruba.
Kies uit:
bij (1) export / import
bij (2) kapitaalrekening / lopende rekening
bij (3) ontvangsten / uitgaven
bij (4) kapitaalrekening / lopende rekening
bij (5) ontvangsten / uitgaven
bij (6) kapitaalrekening / lopende rekening
De officiële munt op Aruba is de florin (AWG). Maar vrijwel iedere
Arubaanse consument of ondernemer accepteert ook Amerikaanse dollars
(US$). Om die reden hanteert de Centrale Bank van Aruba (CBA) een
vaste wisselkoers tussen de florin en de dollar. De CBA wil vraag en
aanbod van de florin bijsturen totdat de vaste koers van 1 $ = 1,79 AWG
is bereikt. Voor de aan- en verkooptransacties wordt de goud- en
deviezenvoorraad (officiële reserves) van de CBA gebruikt.
De kredietcrisis van 2008 beïnvloedde het Amerikaans toerisme en de
Amerikaanse investeringen op Aruba. Daardoor kampte Aruba in 2012
met een tekort op de betalingsbalans. De CBA gebruikte de goud- en
deviezenvoorraad om dit tekort aan te zuiveren.
Gebruik bovenstaande tekst en bron 1.
162pNeem de letters uit het schema van bron 1 over en vermeld bij elke letter
het juiste schuin gedrukte begrip zodat er een economisch juiste
redenering ontstaat.
Een econome reageert op de ontwikkelingen: “Een vaste wisselkoers kan
bij een tekort op de betalingsbalans zowel gunstig als ongunstig zijn. Het
is gunstig omdat de inflatie op ons eiland laag blijft en het is ongunstig
omdat Amerikaanse toeristen niet kunnen profiteren van een
koersvoordeel.”
172pLeg uit dat bij een tekort op de betalingsbalans door de vaste wisselkoers
inflatie wordt tegengegaan.
182pLeg uit dat bij een tekort op de betalingsbalans door de vaste wisselkoers
Amerikaanse toeristen niet kunnen profiteren van een koersvoordeel.
Omdat de Arubaanse overheid in 2012 de economische terugval met
investeringen heeft geprobeerd te compenseren, is de overheidsschuld in
2013 sterk opgelopen.
Gebruik bron 2.
193pBereken de Arubaanse overheidsschuld in florin in 2013.
opgave 5Opgave 5 Dat kost energie
In 2004 is de energiemarkt geprivatiseerd.
Sindsdien hebben consumenten de vrije keuze bij
welke energieleverancier ze gas en elektriciteit
afnemen. In de slag om de klant bieden sommige
energieleveranciers bij een energiecontract met
een vaste looptijd van drie jaar een ‘gratis
cadeau’ aan, zoals een tablet, smartphone of
laptop. Directeur Wolfert van de Vastelastenbond:
“Veel consumenten denken dan dat ze een goede
deal sluiten, maar in feite zitten ze vast aan een duur energiecontract
waarmee ze het ‘cadeau’ zelf betalen. Sterker nog, er moet meer betaald
worden dan de gemiddelde winkelprijs van het cadeau, omdat er sprake is
van rente. Dat komt neer op ruilen over de tijd zonder dat de consument
zich daarvan bewust is en dat is verboden.”
202pLeg uit dat er bij het aangaan van een energiecontract met een ‘gratis
cadeau’ sprake is van ruilen over de tijd.
Alex Veenstra wil een energiecontract voor zowel stroom als gas afsluiten
bij energieleverancier EnerGas (zie bron 1). Zijn geschatte jaarlijkse
energieverbruik van de twee producten bedraagt:
− stroom 4.400 kWh
Alex wil een contract met vaste tarieven voor de komende drie jaar. Als
‘cadeau’ kiest hij de iSmart6s. Alex was sowieso van plan deze
smartphone aan te schaffen voor € 550 en dat is nu niet meer nodig.
Gebruik bron 1 bij vraag 21 en 22.
213pBereken het rentebedrag voor de iSmart6s dat Alex over de
contractperiode van 3 jaar moet betalen.
222pStijgt de komende jaren de prijs van stroom of die van gas volgens de
verwachting van leverancier EnerGas? Maak een keuze en licht deze toe.
We gaan ervan uit dat Energas en Green Energy de enige aanbieders zijn
op de energiemarkt. Ze opereren dus op een oligopolistische markt.
232pLeg uit waarom EnerGas en Green Energy zich vooral met hun product en
niet met hun prijs zullen proberen te onderscheiden.
Beide bedrijven willen klanten van elkaar wegkapen en overwegen om
een callcenter in te huren. Medewerkers van zo’n callcenter bellen klanten
van de concurrent en proberen deze over te halen over te stappen. De
resultaten van het al dan niet inhuren van een callcenter zijn zichtbaar
gemaakt in een pay-offmatrix (zie bron 2).
Gebruik bron 2.
243pKomen beide energieleveranciers door deze ontwikkeling in een
gevangenendilemma terecht? Ga als volgt te werk:
− Leg uit hoe de dominante strategie van elk van de bedrijven tot stand
komt.
− Beredeneer vervolgens of er sprake is van een gevangenendilemma.
Let op: de laatste vragen van dit examen staan op de volgende pagina.
opgave 6Opgave 6 80 jaar bbp, 80 jaar discussie
uit een krant, januari 2014: Tachtig jaar geleden werd het bruto nationaal product (bnp) voor het eerst gepresenteerd. De econoom Kuznets bedacht in 1934 een systeem om aan de hand van macro-economische grootheden zoals consumptie, besparingen en investeringen de omvang van de economie te meten. Hiermee kon ook het verloop van de economie worden gevolgd, dat wil zeggen de groei of de krimp. Enkele jaren na invoering van het bnp verloor de maatstaf als gevolg van globalisering een groot deel van zijn bruikbaarheid. Niet de nationaliteit, maar de locatie van de productie werd het uitgangspunt: het bruto binnenlands product (bbp).
Dow Chemical, een Amerikaans bedrijf, heeft een vestiging in de
Rotterdamse haven.
251pWordt de productiewaarde van deze vestiging meegenomen in de
berekening van het Nederlandse bbp of het Amerikaanse bbp? Maak een
keuze.
Het bbp meet economische groei, maar wordt ook gebruikt als
welvaartsmaatstaf. Daar is veel discussie over. In 2014 steeg het bbp van
de Verenigde Staten van Amerika (VS) met 2,8%, maar het is de vraag of
de inwoners van de VS in dat jaar ook 2,8% welvarender zijn geworden.
Argumenten waarom het nominale bbp een beperkte welvaartsmaatstaf is,
zijn:
− Een stijging van het nominale bbp kan ook veroorzaakt zijn door
prijsstijgingen.
− Het bbp meet geen welzijn, zoals gezondheid en geluk.
− Het bbp geeft geen informatie over de verdeling van de welvaart.
261pNoem een ander argument dan in deze opgave genoemd waarom de
omvang van het bbp een beperkte welvaartsmaatstaf is.
Gebruik bron 1.
272pBereken de reële groei van het Amerikaanse bbp in 2014 ten opzichte van
2013.
In 2014 kwam 25% van het Amerikaanse bbp ten goede aan slechts 1%
procent van de bevolking.
Gebruik bovenstaande tekst en bron 2.
281pIn welke grafiek is de Amerikaanse Lorenzcurve van 2014 juist
weergegeven?
