Eindexamen economie havo 2000, tijdvak 1 (economie 1,2)

Is er bij uitbreiding van de gebruiksmogelijkheden van stadions sprake van differentiatie, integratie, parallellisatie of specialisatie? De penningmeester van Rapiditas wil voor de komende seizoenen een begroting opstellen. Daarbij wordt uitgegaan van de volgende gegevens: Totale constante kosten 13.000.000 euro per seizoen Variabele kosten 50 euro per toeschouwer per seizoen Capaciteit van het stadion 30.000 toeschouwers per wedstrijd Sponsorbijdragen 6.000.000 euro per seizoen Rapiditas verkoopt uitsluitend seizoenkaarten voor de toeschouwers. De seizoenkaarten hebben allemaal dezelfde prijs. De penningmeester gaat er in eerste instantie van uit dat de prijs van een seizoenkaart 250 euro per stuk bedraagt en dat alle 30.000 seizoenkaarten worden verkocht.

Bereken welk bedrag Rapiditas per seizoen aan winst of verlies maakt. Aan het begin van het nieuwe seizoen blijkt de vraag naar seizoenkaarten bij een prijs van 250 euro zo groot te zijn, dat een wachtlijst moet worden aangelegd. Om meer informatie te krijgen over het verband tussen de prijs en het aantal vragers naar seizoenkaarten, laat het bestuur van Rapiditas een marktonderzoek verrichten. De resultaten van dit onderzoek staan in figuur 1. figuur 1

Hoe hoog moet de prijs van een seizoenkaart minimaal zijn om een wachtlijst overbodig te maken? Verklaar het antwoord met behulp van figuur 1. De winst van Rapiditas is maximaal bij een prijs van 325 euro per seizoenkaart. Het stadion is dan echter niet uitverkocht. Omdat de sponsors lege plaatsen in het stadion niet aantrekkelijk vinden, wordt de prijs per seizoenkaart op 300 euro vastgesteld. Bij deze prijs is het stadion uitverkocht en bedraagt de winst 500.000 euro per seizoen. De sponsors bieden Rapiditas aan het verschil tussen de maximale winst en de winst bij een uitverkocht stadion bij te betalen.

Is het bedrag dat door deze huishoudens aan de betreffende vaste lasten werd uitgegeven als percentage van het inkomen in 1996 hoger of lager dan 47%? Verklaar het antwoord. Bij de jaarlijkse huurprijsstijging van woningen spelen zowel het prijsmechanisme als overheidsmaatregelen een belangrijke rol. De overheid grijpt op de markt van huurwoningen in door de jaarlijkse huurprijsstijging aan een maximum te binden.

Leg uit dat een ruimer aanbod van koopwoningen in de lagere prijsklassen in Drenthe het verschil in huurprijsstijgingen met Utrecht kan verklaren. In figuur 2 staat de ontwikkeling van de gemiddelde huurprijs van woningen in Nederland weergegeven. Om een vergelijking met het algemene prijspeil mogelijk te maken, is daarnaast de ontwikkeling van de consumentenprijsindex (CPI) afgebeeld. figuur 2 (1990=100) In 1990 had de familie De Vries een besteedbaar inkomen van 20.000 euro waarvan 20% aan huur werd uitgegeven.Tussen 1990 en 1996 steeg het besteedbaar inkomen van de familie De Vries even snel als de CPI, terwijl de huurprijs van de woning van de familie De Vries de ontwikkeling van de gemiddelde huren in Nederland volgde.

Leg uit hoe deze stijging uit het budgetonderzoek kan blijken. Uit figuur 2 kan worden afgeleid dat in 1996 ten opzichte van 1995 de huurprijsstijging 4,7% was, terwijl de CPI in deze periode met 1,8% steeg. De wegingsfactor voor huur bedroeg 0,188. De wegingsfactor voor de overige producten samen bedroeg dus 0,812.

Leg uit hoe door de bedoelde verschuiving het milieuvriendelijke gedrag kan worden gestimuleerd. Een andere tekortkoming van het huidige stelsel van belasting- en premieheffing is dat dit stelsel tot hoge loonkosten leidt waardoor de werkloosheid stijgt. In het huidige stelsel drukken naar verhouding veel belasting- en premieheffingen op de productiefactor arbeid waardoor de productiefactor kapitaal naar verhouding goedkoop is.

Leg uit dat het huidige stelsel van belasting- en premieheffing structuurwerkloosheid kan veroorzaken. Nog een tekortkoming van het huidige stelsel is dat het in sommige situaties voor vrouwen onaantrekkelijk is om betaalde arbeid te verrichten. Hieronder staan gegevens met betrekking tot de inkomstenbelasting die in de uitgangssituatie gelden (voor de eenvoud is afgezien van sociale premies). Hoogte van de belastingvrije som in euro’s: • tweeverdieners en alleenstaanden 4.000 • gehuwde alleenverdieners 8.000 Het schijventarief: belastbare som in euro’s tarief 1 e schijf van 0 tot 23.000 2 e schijf 23.000 50.000 3 e schijf 50.000 en hoger In de uitgangssituatie is mijnheer Knol een gehuwde alleenverdiener die jaarlijks een belastbaar inkomen van 60.000 euro ontvangt. Het netto-inkomen van mijnheer Knol bedraagt in de uitgangssituatie 37.020 euro. Zijn vrouw overweegt een deeltijdbaan te accepteren die per jaar een belastbaar inkomen van 10.000 euro oplevert. Stel dat mevrouw Knol besluit de baan te accepteren.

Bereken het nieuwe netto-inkomen van de familie Knol. De familie Knol vindt het niet aantrekkelijk de aan mevrouw Knol aangeboden baan te accepteren, omdat de familie Knol er netto te weinig op vooruit gaat. Om dit soort situaties te voorkomen, stelt het Ministerie van Financiën voor de belastingvrije som af te schaffen.Als compensatie voor de vervallen belastingvrije som krijgt iedere belastingbetaler een korting op het te betalen bedrag aan belasting: de belastingkorting. De bedragen van de belastingkorting in euro’s luiden in dit voorstel als volgt: • tweeverdieners en alleenstaanden 2.400 • gehuwde alleenverdieners 4.800 Stel dat dit voorstel wordt ingevoerd en de belastingvrije som wordt vervangen door de belastingkorting terwijl het schijventarief ongewijzigd blijft. Het netto inkomen van mijnheer Knol als alleenverdiener bedraagt dan net als in de uitgangssituatie 37.020 euro. Invoering van het voorstel maakt het voor de familie Knol aantrekkelijker om de aan mevrouw Knol aangeboden baan te accepteren.