opgave 1Opgave 1 – Arbeidsmigratie in India en Nepal
Wereld
Opgave 1 – Arbeidsmigratie in India en Nepal
Bij deze opgave horen de bronnen 1 en 2.
Gebruik bron 1.
In India en Nepal heeft de binnenlandse arbeidsmigratie effect op de
bevolkingsspreiding in beide landen.
11pGeef aan welk effect de binnenlandse arbeidsmigratie heeft op de
bevolkingsspreiding in India en Nepal.
Gebruik bron 1 en het kaartenkatern.
Het aandeel internationale geldzendingen in het bnp van Nepal is groter
dan dat van India.
22pGeef hiervan twee oorzaken.
Veel vertrekgebieden in India en Nepal bevinden zich in het demografisch
transitiemodel in de transitiefase tussen hoge geboorte- en sterftecijfers
en lage geboorte- en sterftecijfers.
32pBeredeneer waarom deze demografische situatie bijdraagt aan een
toename van de arbeidsmigratie.
Gebruik bron 2.
Zuid-Zuidmigratie ontstaat door economische groei in zowel de
vestigingsgebieden als in de vertrekgebieden.
42pGeef aan waarom economische groei
− in vestigingsgebieden leidt tot een toename van de Zuid-Zuidmigratie;
− in vertrekgebieden leidt tot een toename van de Zuid-Zuidmigratie.
Gebruik bron 2.
Tijdens de coronapandemie in 2020 en 2021 kwamen veel lokale
economieën in India in economische problemen.
52pBeredeneer waarom tijdens de coronapandemie juist die lokale
economieën in economische problemen kwamen.
opgave 2Opgave 2 – Investeringen in het Keniaanse spoor
Bij deze opgave horen de bronnen 3 en 4.
Gebruik de bronnen 3 en 4.
De door de Britten aangelegde infrastructuur in Kenia heeft een
kenmerkend koloniaal patroon. De laatste jaren investeert China in de
infrastructuur van Kenia.
61pGeef aan wat voor type kolonie Kenia was.
72pBeredeneer waarom de door de Chinezen aangelegde infrastructuur ook
een koloniaal patroon heeft.
Gebruik de bronnen 3 en 4.
China is tegenwoordig niet alleen in Kenia, maar ook in veel andere
landen in het oosten van Afrika de grootste investeerder.
83pGeef
− twee redenen vanuit de economische dimensie waarom China veel
geld investeert in landen in het oosten van Afrika;
− vanuit een andere dimensie een reden waarom China veel geld
investeert in landen in het oosten van Afrika.
Gebruik de bronnen 3 en 4.
Stelling: door de aanleg van de spoorlijnen zal Kenia in het centrum-
periferiemodel binnen Afrika een centrumpositie kunnen gaan innemen.
92pGeef
− een argument voor de stelling;
− een argument tegen de stelling.
opgave 3Opgave 3 – Vikingen op IJsland
Aarde
Opgave 3 – Vikingen op IJsland
Bij deze opgave horen de bronnen 5 tot en met 7.
Gebruik bron 5 en het kaartenkatern.
De Vikingen trokken vanuit Noorwegen naar IJsland, omdat het in
Noorwegen lastig werd om nog geschikte landbouwgrond te maken.
102pGeef twee fysisch geografische oorzaken waardoor het in Noorwegen
lastig is om geschikte landbouwgrond te maken.
Gebruik het kaartenkatern.
Nergens op de Midden-Atlantische rug produceren vulkanen zoveel dunne
en vloeibare lava als op IJsland.
113pGeef
− het begrip waarmee de plaatbeweging in IJsland wordt aangeduid;
− de naam van het gesteente waaruit IJsland vooral bestaat;
− met een aanwijzing uit het kaartenkatern de oorzaak waardoor op
IJsland zo veel dunne en vloeibare lava wordt geproduceerd.
Gebruik de bronnen 5 en 6.
In het jaar 1104 maakten de Vikingboeren een grote uitbarsting van de
vulkaan Hekla mee.
122pGeef de oorzaak waardoor de Vikingboeren in het noorden van IJsland
van deze vulkaanuitbarsting
− op korte termijn hinder ondervonden;
− op lange termijn profiteerden.
Gebruik de bronnen 5 en 7.
Aan het einde van de middeleeuwen namen de opbrengsten uit de
landbouw door overbeweiding en overbegrazing af. Deze overbeweiding
en overbegrazing waren een gevolg van een combinatie van een
natuurlijke en een menselijke oorzaak.
132pWelke twee oorzaken zijn dit?
opgave 4Opgave 4 − Klimaten op de Kreeftskeerkring
Bij deze opgave horen de bronnen 8 en 9.
Gebruik bron 8 en het kaartenkatern.
Rond de Kreeftskeerkring valt in de periode december − februari in het
algemeen weinig neerslag.
142pLeg met de overheersende luchtdrukverdeling uit dat rond de
Kreeftskeerkring in de periode december − februari in het algemeen
weinig neerslag valt.
Je uitleg moet een oorzaak-gevolgrelatie bevatten.
Gebruik de bronnen 8 en 9 en het kaartenkatern.
Hieronder staan drie gegevens over het klimaat van de in bron 8 en 9
genoemde plaatsen.
Gegeven 1: in Al Hamra is het verschil tussen de gemiddelde
temperatuur in de winter en de zomer kleiner dan in Yabrin.
Gegeven 2: in Bhopal neemt de gemiddelde maandtemperatuur in de
periode mei − augustus af.
Gegeven 3: in Bhopal en Dhaka valt in de periode juli − september een
grote hoeveelheid neerslag.
153pGeef voor elk gegeven aan waardoor dit wordt veroorzaakt.
Gebruik de bronnen 8 en 9 en het kaartenkatern.
In India en Bangladesh duurt het regenseizoen van juni tot en met
september. In Bhopal (India) valt in het regenseizoen minder neerslag dan
in Dhaka (Bangladesh).
162pLeg uit dat in Bhopal in het regenseizoen minder neerslag valt dan in
Dhaka.
Je uitleg moet een oorzaak-gevolg relatie bevatten.
Gebruik de bronnen 8 en 9 en het kaartenkatern.
Drie van de vier genoemde plaatsen in de bronnen 8 en 9 hebben voor
een groot deel van het jaar een tekort aan zoet water. Eén plaats heeft in
de droge tijd wel voldoende zoet water beschikbaar.
172pGeef aan
− welke plaats dit is;
− waardoor in deze plaats in de droge tijd wel voldoende zoet water
beschikbaar is.
opgave 5Opgave 5 – De ‘boog van ontbossing’ in Brazilië
Opgave 5 – De ‘boog van ontbossing’ in Brazilië
Bij deze opgave hoort bron 10.
Gebruik bron 10.
De meeste ontbossing vindt plaats aan de randen van het
Amazonegebied. Ook dieper in het tropisch regenwoud wordt het
Amazonegebied toegankelijker gemaakt.
182pBeredeneer dat het toegankelijk maken van het Amazonegebied bijdraagt
aan ontbossing.
Gebruik bron 10.
De boog van ontbossing schuift steeds verder het Amazonegebied in.
In dit gebied vindt landroof (landgrabbing) door grootschalige
commerciële landbouwbedrijven ten koste van kleine boeren plaats.
192pBeredeneer waarom deze vorm van landroof bijdraagt aan het opschuiven
van de boog van ontbossing.
Gebruik bron 10 en de kaartbladen Brazilië en Amazonië Ontbossing in
het kaartenkatern.
Hieronder staan twee toekomstscenario’s voor de deelstaat Pará in het
noorden van Brazilië.
Toekomstscenario a: in dit gebied zal het bos met rust worden gelaten.
Toekomstscenario b: dit gebied zal worden ontbost.
204pNoteer ‘toekomstscenario a’ en ‘toekomstscenario b’ onder elkaar op je
antwoordblad.
Geef voor elk toekomstscenario twee aanwijzingen uit de kaarten waaruit
blijkt dat dit toekomstscenario mogelijk is.
opgave 6Opgave 6 − Paraisópolis, een favela in São Paulo
Bij deze opgave horen de bronnen 11 tot en met 13.
Gebruik bron 11.
De foto in bron 11 bevestigt het beeld dat veel Europeanen hebben van
Brazilië als land met een grote sociaaleconomische en ruimtelijke
ongelijkheid.
213pGeef
− het begrip waarmee zo'n dergelijk beeld wordt aangeduid;
− het schaalniveau waarop bron 11 ruimtelijke ongelijkheid laat zien;
− een voorbeeld in Brazilië van sociaaleconomische en ruimtelijke
ongelijkheid op een hoger schaalniveau.
Gebruik bron 11.
De Braziliaanse term favela wordt in het Nederlands vaak vertaald met de
term sloppenwijk.
221pGeef met bron 11 aan dat de Nederlandse vertaling sloppenwijk niet van
toepassing is op Paraisópolis.
Gebruik de bronnen 11 tot en met 13.
Hieronder staan drie uitspraken over de bronnen 11 tot en met 13.
Uitspraak 1: de foto in bron 11 laat de grootst mogelijke ruimtelijke en
sociale verschillen in Brazilië zien.
Uitspraak 2: de sociale kwetsbaarheid is in favela’s in São Paulo hoog tot
zeer hoog.
Uitspraak 3: de grootste favela’s liggen aan de randen van de gemeente.
232pGeef voor elke uitspraak aan of die juist of onjuist is.
Gebruik de bronnen 12 en 13.
Paraisópolis heeft een gunstige ligging om tot economische groei te
komen.
242pBeredeneer waarom juist de ligging van Paraisópolis gunstig is voor
economische groei in de wijk.
opgave 7Opgave 7 – De energietransitie in Den Haag
Leefomgeving
Opgave 7 – De energietransitie in Den Haag
Bij deze opgave horen de bronnen 14 tot en met 16.
Gebruik de bronnen 14 en 15.
Hieronder staan beschrijvingen van drie Haagse wijken:
Geuzen- en Statenkwartier, Moerwijk en Ypenburg.
Wijk 1: in deze wijk heeft gentrificatie plaatsgevonden.
Wijk 2: in deze wijk staan veel portiekflats.
Wijk 3: in deze wijk wonen veel jonge gezinnen met werkende ouders.
252pNoteer de cijfers 1 tot en met 3 onder elkaar op je antwoordblad.
Schrijf achter elk cijfer de naam van de wijk waarop deze uitspraak het
meest van toepassing is.
Gebruik bron 15.
De gemeente Den Haag wil de wijk Moerwijk verduurzamen. Deze wijk is
zeer geschikt om aan te sluiten op het warmtenet. Zonnepanelen op de
woningen zullen hier niet genoeg opwekken om alle huishoudens van
energie te voorzien.
262pGeef aan waarom
− de wijk Moerwijk zeer geschikt is om aan te sluiten op het warmtenet;
− zonnepanelen op de woningen in de wijk Moerwijk niet genoeg energie
zullen opwekken om alle huishoudens van energie te voorzien.
Gebruik bron 16.
DataLab is een website met interactieve data en kaarten over
woningtypen en energie. De gemeente Den Haag kan deze website
gebruiken om draagvlak bij burgers te creëren bij het nemen van
beslissingen over het energiebeleid.
271pGeef aan waarom de website DataLab zowel aansluit bij het stadsconcept
smart city als bij het stadsconcept sustainable city;
282pGeef twee manieren waarop de website DataLab kan helpen om
draagvlak bij burgers te creëren bij het nemen van beslissingen over het
energiebeleid.
opgave 8Opgave 8 − Water in Nederland, vroeger en nu
Bij deze opgave horen de bronnen 17 en 18.
Gebruik bron 17 en het kaartenkatern.
Hieronder staan drie uitspraken over bron 17.
Uitspraak 1: de Rijn mondde tot de middeleeuwen (1500) noordelijker in
de Noordzee uit dan tegenwoordig.
Uitspraak 2: het rivierengebied werd voor de Romeinse tijd (100 n. Chr.)
ingedijkt.
Uitspraak 3: vanaf de Romeinse tijd (100 n. Chr.) was het stroomstelsel
van de IJssel verbonden met het stroomstelsel van de Rijn.
292pGeef voor elke uitspraak aan of die juist of onjuist is.
Vanaf de middeleeuwen werden delen van Nederland geschikt gemaakt
voor de landbouw. Er werden bomen gekapt en sloten gegraven. Hierdoor
werd regenwater … 1 … (langzamer / sneller) afgevoerd naar de rivieren.
De vertragingstijd nam hierdoor … 2 … (af / toe) en de piekafvoeren
werden... 3 … (hoger / lager). Het regiem van rivieren werd … 4 …
(regelmatiger / onregelmatiger).
302pNeem de cijfers 1 tot en met 4 uit de tekst over op je antwoordblad en zet
de juiste keuze erachter.
Gebruik bron 18.
De Sint-Elizabethsvloed werd veroorzaakt door een combinatie van een
hevige noordwesterstorm en hoogwater in de rivieren.
312pLeg uit dat deze combinatie nog steeds van invloed is op het
overstromingsrisico in de Zuidwestelijke delta.
Je uitleg moet een oorzaak-gevolgrelatie bevatten.
Ten zuidoosten van Dordrecht ligt de Biesbosch. Een deel van de
Biesbosch werd in de 19e eeuw ingepolderd. In 2015 werd dat deel weer
ontpolderd.
322pGeef twee redenen waarom de ontpoldering van de Biesbosch past
binnen het integraal waterbeleid van de Nederlandse overheid.
Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen
behorende correctievoorschrift.
