opgave 1Opgave 1 − Globalisering van Nike
Wereld
Opgave 1 − Globalisering van Nike
Bij deze opgave horen de bronnen 1 tot en met 3.
Gebruik bron 1.
In bron 1 staat aangegeven in welke tien landen de meeste arbeiders voor
Nike werken.
12pGeef aan
− welke positie in het wereldsysteem het merendeel van deze tien
landen inneemt;
− waarom juist in deze landen veel arbeiders voor Nike werken.
Gebruik bron 1.
Nike laat zijn schoenen tegenwoordig in grote fabrieken maken, omdat er
kritiek kwam op het uitbesteden van de productie aan onderaannemers.
22pOnderbouw deze kritiek met twee argumenten.
Gebruik bron 2.
Technologische innovatie en vrijhandel zijn de motoren van het
globaliseringsproces. Dit blijkt ook uit de groeidoelstellingen die Nike in
2015 voor 2020 formuleerde.
32pGeef een voorbeeld uit bron 2 waaruit blijkt dat Nike in 2015
− inspeelde op technologische innovatie;
− uitging van een toenemende vrijhandel.
Gebruik bron 3.
Op de website van Nike en in Nike-winkels met een ontwerpstudio is het
mogelijk om vanuit een basisontwerp je eigen sportschoenen te
ontwerpen.
42pBeredeneer dat deze manier van schoenen ontwerpen een vorm van
culturele globalisering is, maar ook een vorm van individualisering.
opgave 2Opgave 2 − Botswana in trek: migratie
Bij deze opgave horen de bronnen 4 tot en met 6.
De migratie vanuit en naar Botswana groeit de laatste decennia (zie
bron 5). Ook wereldwijd neemt het aantal migranten toe.
52pGeef twee oorzaken waardoor het aantal migranten wereldwijd toeneemt.
Gebruik het kaartenkatern.
Dankzij de politieke stabiliteit en de aanwezigheid van diamanten gaat het
economisch gezien goed in Botswana (zie bron 4). Maar eigenlijk is de
uitgangspositie van Botswana om zich economisch te ontwikkelen
ongunstig.
62pGeef vanuit twee verschillende dimensies een reden waarom de
uitgangspositie van Botswana om zich economisch te ontwikkelen
eigenlijk ongunstig is.
Gebruik bron 5 en het kaartenkatern.
In het algemeen migreren mensen vanuit economisch zwakke landen naar
economisch sterke landen. Bij de keuze voor een vestigingsland spelen
niet alleen economische redenen een rol.
72pNoteer op je antwoordblad twee andere redenen die een rol spelen bij de
keuze voor een vestigingsland.
Schrijf achter elke reden een land uit bron 5 waarvoor die reden een rol
speelt in de migratie met Botswana.
Gebruik de bronnen 5 en 6.
Het totale migratiesaldo van Botswana is positief, maar met één land
heeft Botswana een negatief migratiesaldo.
83pNoem eerst het enige land waarmee Botswana een negatief migratiesaldo
heeft.
Beredeneer vervolgens waarom Botswana met dit land een negatief
migratiesaldo heeft en met de andere landen een positief migratiesaldo
heeft.
opgave 3Opgave 3 − Hawaii, eilandenketen in het midden van de
Aarde
Opgave 3 − Hawaii, eilandenketen in het midden van de
Grote Oceaan
Bij deze opgave horen de bronnen 7 tot en met 10.
Gebruik de bronnen 7, 8 en 9.
Hieronder staan zeven begrippen die te maken hebben met vulkanisme
a basalt
b effusieve eruptie
c explosieve eruptie
d graniet
e schildvulkaan
f stratovulkaan
g subductie
92pNoteer op je antwoordblad de letters van de drie begrippen die van
toepassing zijn op het vulkanisme op Hawaii.
Gebruik de bronnen 7 en 8.
Het is te verwachten dat de actieve vulkanen Mauna Loa en Kilauea
uiteindelijk slapende vulkanen zullen worden.
102pBeschrijf het proces waardoor Mauna Loa en Kilauea uiteindelijk slapende
vulkanen zullen worden.
Gebruik de bronnen 7 en 10 en het kaartenkatern.
112pBeschrijf in twee stappen het ontstaan van het spreidingspatroon van de
neerslag op de eilanden van Hawaii.
Gebruik de bronnen 7, 9 en 10.
Onder invloed van verwering worden gesteenten op Hawaii afgebroken.
Op de lager gelegen hellingen overheerst een andere vorm van verwering
dan op de toppen van de vulkanen.
122pGeef aan
− welke vorm van verwering op de lager gelegen hellingen overheerst;
− waardoor de vorm van verwering op de lager gelegen hellingen
verschilt van die op de toppen van de vulkanen.
opgave 4Opgave 4 − Sarek National Park in Zweden
Bij deze opgave horen de bronnen 11 tot en met 13.
Gebruik de bronnen 11 en 12 en het kaartenkatern.
Sarek National Park ligt in het noorden van Zweden, ten noorden van de
poolcirkel.
132pGeef aan
− welke twee klimaten vóórkomen in het noorden van Zweden;
− door welke geofactor het verschil tussen deze twee klimaten ontstaat;
− welk van deze twee klimaten Sarek National Park heeft.
Gebruik de bronnen 11 en 13 en het kaartenkatern.
In Sarek National Park in het noorden van Zweden valt weinig neerslag.
142pGeef twee oorzaken waardoor in het noorden van Zweden weinig
neerslag valt.
Gebruik bron 11.
De Rapavallei is ontstaan door verschillende vormen van erosie.
151pGeef aan welke vorm van erosie het dal zo breed heeft gemaakt.
Gebruik de bronnen 11, 12 en 13.
De Rapa voert jaarlijks 180.000 ton sediment af, maar de hoeveelheid
sediment varieert per seizoen.
162pLeg uit in welk seizoen het meeste sediment wordt afgevoerd.
Je uitleg moet een oorzaak-gevolgrelatie bevatten.
opgave 5Opgave 5 − Brazilië als BRIC-land
Ontwikkelingsland − Brazilië
Opgave 5 − Brazilië als BRIC-land
Bij deze opgave horen de bronnen 14 en 15.
De vier BRIC-landen hebben een aantal kenmerken gemeenschappelijk.
Een van deze kenmerken is de aanwezigheid van grondstoffen zoals
mineralen, aardolie en steenkool.
172pGeef
− een economisch kenmerk dat de BRIC-landen gemeenschappelijk
hebben;
− een demografisch kenmerk dat de BRIC-landen gemeenschappelijk
hebben.
Gebruik bron 14.
In bron 14 zijn de twee belangrijkste exportlanden van Brazilië
weggelaten. Land X is net als Brazilië een BRIC-land en land Y is een
centrumland.
182pNoteer op je antwoordblad de letters X en Y.
Schrijf achter elke letter de naam van het juiste land.
Gebruik bron 14.
Brazilië heeft kenmerken die typerend zijn voor perifere landen, maar ook
kenmerken die typerend zijn voor centrumlanden.
192pGeef met bron 14 een kenmerk van Brazilië dat
− typerend is voor een perifeer land;
− typerend is voor een centrumland.
Gebruik bron 15.
Stelling: Brazilië zal in 2040 gestegen zijn naar de top vijf van landen met
het hoogste bnp ter wereld.
203pBeargumenteer deze stelling in twee stappen.
Geef ook een argument tegen deze stelling.
opgave 6Opgave 6 − Het wereldkampioenschap voetbal in Brazilië
Bij deze opgave horen de bronnen 16 tot en met 18.
In 2014 werd in Brazilië het wereldkampioenschap voetbal gehouden.
Hiermee werd vanuit de culturele dimensie een stereotype van Brazilië als
voetbalminnend land bevestigd.
212pGeef
− vanuit de culturele dimensie nog een ander stereotype van Brazilië;
− vanuit de dimensie natuur een stereotype van Brazilië.
Gebruik de bronnen 16 en 17 en het kaartenkatern.
Het wereldkampioenschap voetbal in Brazilië werd gehouden in de
maanden juni en juli. Deze maanden vallen in de droge periode.
222pLeg het ontstaan van de droge periode in Brazilië uit.
Je uitleg moet een oorzaak-gevolgrelatie bevatten.
Gebruik de bronnen 16 en 17 en het kaartenkatern.
Voor de voetballers was het gunstig dat het wereldkampioenschap in
Brazilië in de droge periode werd gehouden.
232pGeef
− het andere klimaatkenmerk van Brazilië waardoor het voor de
voetballers gunstig was dat het wereldkampioenschap in deze periode
werd gehouden;
− de naam van de speelstad waar de klimaatomstandigheden voor de
voetballers in deze periode het minst gunstig waren.
Gebruik bron 18 en het kaartenkatern.
De mascotte van het wereldkampioenschap voetbal was het met
uitsterven bedreigde driebandgordeldier. In het landschap waar dit dier
leeft, worden meerdere zeldzame diersoorten met uitsterven bedreigd.
242pLeg uit dat in dit landschap diersoorten met uitsterven worden bedreigd.
Je uitleg moet een oorzaak-gevolgrelatie bevatten.
opgave 7Opgave 7 − De Zuidwestelijke Delta
Leefomgeving
Opgave 7 − De Zuidwestelijke Delta
Bij deze opgave horen de bronnen 19 tot en met 21.
Gebruik bron 19.
De omschrijvingen a, b en c in bron 19 horen bij de overheidsinstanties:
− Rijkswaterstaat
− Tweede Deltacommissie
− waterschap
252pNeem onderstaande tabel over op je antwoordblad.
Schrijf achter elke letter de juiste overheidsinstantie en het hoogste
schaalniveau waarop deze overheidsinstantie functioneert.
Gebruik bron 20.
Bij langdurige, zware noordwesterstormen stijgt de waterstand in het
Haringvliet, de Grevelingen en het Volkerak.
262pLeg dit uit.
Je uitleg moet een oorzaak-gevolgrelatie bevatten.
Gebruik bron 20.
In de Zuidwestelijke Delta zijn in het kader van integraal
watermanagement verschillende projecten noodzakelijk, vooral langs de
Westerschelde.
271pGeef aan waarom juist langs de Westerschelde veel projecten
noodzakelijk zijn.
Gebruik de bronnen 20 en 21.
De Zuidwestelijke Delta heeft een hogere overstromingskans dan het
dijkringgebied waarin de Randstad ligt.
Stelling: het verschil in overstromingskans tussen de Zuidwestelijke Delta
en het dijkringgebied waarin de Randstad ligt, is terecht.
283pGeef
− de overstromingskans voor zowel de Zuidwestelijke Delta, als de
overstromingskans van het dijkringgebied waarin de Randstad ligt;
− een argument vóór de stelling;
− een argument tegen de stelling.
opgave 8Opgave 8 − Transities in de gemeente Groningen
Bij deze opgave horen de bronnen 22 en 23.
Gebruik de bronnen 22 en 23.
De gemeente Groningen heeft de eerste stappen gezet om een smart city
en een sustainable city te worden.
292pGeef met de bronnen 22 en 23 een voorbeeld waaruit blijkt dat
− Groningen een smart city wil worden;
− Groningen een sustainable city wil worden.
Op het Zernike Science Park zijn verschillende bedrijven,
onderwijsinstanties en onderzoeksinstellingen geclusterd om samen vorm
te geven aan de energietransitie.
301pGeef aan waarom deze clustering gunstig is.
Gebruik bron 23.
De gemeente Groningen profileert zich als fietsgemeente.
312pBeredeneer dat de verzorgingsgebieden van voorzieningen in Groningen
door de doorfietsroutes groter kunnen worden.
Gebruik bron 23 en het kaartenkatern.
Een van de onderdelen van het doorfietsroutenetwerk is een fietssnelweg
tussen de gemeente Groningen en Assen (zie bron 23). De eerste
plannen voor deze fietssnelweg zijn in 2015 gemaakt. Op dit moment zijn
er slechts enkele delen van de fietssnelweg klaar. De verwachting is dat
deze fietssnelweg pas in 2023 helemaal klaar is.
322pGeef
− vanuit de politieke dimensie een reden waarom de aanleg van deze
fietssnelweg veel tijd kost;
− een reden waarom de aanleg van de hele fietssnelweg minder
prioriteit lijkt te hebben dan de overige fietspaden in het
doorfietsroutenetwerk.
Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen
behorende correctievoorschrift, dat na afloop van het examen wordt gepubliceerd.
