opgave 1Opgave 1 − India en Groot-Brittannië: migratie
Aanwijzingen voor de kandidaat
Je kunt dit examen maken met de 53e druk of met de 52e druk van de atlas. Schrijf op de eerste regel van je antwoordblad welke druk je gebruikt, de 53e of de 52e. Elke opgave bestaat uit enkele vragen. Bij elke vraag kun je, indien gewenst, de atlas gebruiken. De kaartnummers in de vragen verwijzen naar de 53e druk. Als de kaartnummers tussen haakjes staan, verwijzen ze naar de 52e druk van de atlas.
Wereld
Opgave 1 − India en Groot-Brittannië: migratie
Bestudeer bron 1 uit het bronnenboekje die bij deze opgave hoort.
Veel Indiërs zijn de laatste vijftig jaar gemigreerd naar Groot-Brittannië. Deze
migratiestroom past goed in het algemene beeld van de mondiale
migratiestromen sinds de Tweede Wereldoorlog.
11pMaak duidelijk dat deze migratiestroom daar goed in past.
Gebruik bron 1.
23pWelk bestemmingsgebied van Indiase migranten in bron 1 past het minst goed
in het algemene beeld van de mondiale migratiestromen?
Beargumenteer je antwoord.
Als gevolg van migratie, zoals die tussen India en Groot-Brittannië, treedt er
culturele diffusie op.
31pGeef een voorbeeld waaruit blijkt dat migratie van India naar Groot-Brittannië
kan leiden tot culturele diffusie.
Na de autochtone Britten zijn de Brits-Indiërs de meest welvarende etnische
groep in Groot-Brittannië.
42pGeef twee redenen waarom de Brits-Indiërs een relatief welvarende etnische
groep zijn.
Braindrain is het verschijnsel waarbij hoogopgeleide personen na hun studie
wegtrekken uit het land van herkomst om elders een baan te zoeken. Tegen
braindrain wordt meestal negatief aangekeken. Maar de voormalige eerste
minister van India Rajiv Gandhi had een andere opvatting. Hij verwoordde het
zo: “better braindrain than brain in the drain”. (Vrij vertaald: je kunt beter te
maken hebben met het wegtrekken van hoog opgeleide mensen, dan met de
situatie dat hoog opgeleide mensen in de goot terecht komen.)
52pGeef twee redenen waarom je ook positief tegen braindrain kunt aankijken.
opgave 2Opgave 2 − Ontwikkeling in Nicaragua, Niger en Zweden
Bestudeer de bronnen 1 en 2 uit het bronnenboekje die bij deze opgave horen.
Gebruik bron 1 en De Grote Bosatlas Statistiek.
62pIs de leeftijdsopbouw in deze bron van Nicaragua, Niger of Zweden?
Geef van één van de twee niet gekozen landen aan waarin de leeftijdsopbouw
verschilt van die van het gekozen land.
Zowel in Nicaragua als Zweden werkt een groot deel van de beroepsbevolking in
de dienstensector. De dienstensectoren in beide landen verschillen van elkaar.
72pBeschrijf hoe de dienstensector in Nicaragua verschilt van die in Zweden.
Ga daarbij in op het type dienstverlening dat in Nicaragua overheerst en het
type dienstverlening dat in Zweden overheerst.
Gebruik bron 2.
Nicaragua wordt in het centrum-periferie model vaak als een perifeer land
beschouwd. Toch zijn er ook argumenten om het land bij de semi-perifere
landen in te delen.
82pGeef op basis van de bron
− een argument om Nicaragua in te delen bij de perifere landen;
− een argument om Nicaragua in te delen bij de semi-perifere landen.
Gebruik de atlas.
Nicaragua is minder arm dan Niger.
Er zijn verschillen tussen de relatieve ligging van Nicaragua en die van Niger.
92pGeef twee van die verschillen die ertoe hebben bijgedragen dat Nicaragua
minder arm is dan Niger.
opgave 3Opgave 3 − Divergentie in Oost-Afrika
Aarde
Opgave 3 − Divergentie in Oost-Afrika
Bestudeer de bronnen 1 en 2 uit het bronnenboekje die bij deze opgave horen.
Gebruik bron 2.
102pSchrijf de letters A en B uit de bron onder elkaar op je antwoordblad.
Zet achter elke letter de naam van de juiste afgebeelde landschapsvorm.
Bij de breukzones in Oost-Afrika is sprake van divergentie.
112pGeef twee aanwijzingen die kaart 162A (52e druk: 146A) daarvoor geeft.
In de toekomst zal de Oost-Afrikaanse Slenk uitgroeien tot een zee of oceaan.
122pZal de geologische toekomst van de Oost-Afrikaanse Slenk het meeste lijken op
die van de Rode Zee of op die van de Middellandse Zee?
Besteed in je antwoord aandacht aan:
− het type plaatbeweging bij de Rode Zee;
− het type plaatbeweging bij de Middellandse Zee.
De hoogteverschillen in Oost-Afrika zijn ontstaan als gevolg van endogene
krachten. Exogene krachten verkleinen deze hoogteverschillen.
132pde hoogteverschillen in Oost-Afrika.
opgave 4Opgave 4 − De Sahel, een kwetsbaar gebied
Bestudeer bron 1 uit het bronnenboekje die bij deze opgave hoort.
Zie atlaskaarten 162-163 (52e druk: 146-147).
De Sahel is een kwetsbaar gebied. Bijna alle regen valt in de periode juni tot en
met oktober. De landbouw in de Sahel is vrijwel geheel afhankelijk van dit korte
regenseizoen.
In de Sahel is het gevaar voor landdegradatie door menselijke activiteiten erg
groot. Er komen in het gebied drie vormen van landdegradatie voor:
bodemerosie, verwoestijning en verzilting.
142pZet ‘verwoestijning’ en ‘verzilting’ onder elkaar op je antwoordblad.
Zet achter elk begrip een maatregel die deze vorm van landdegradatie
tegengaat.
Het regenseizoen duurt in de Sahel van juni tot in oktober.
152pIn welke periode van het regenseizoen vindt de meeste erosie door stromend
water plaats in de Sahel?
Kies uit:
− het begin;
− het midden;
− het einde van het regenseizoen.
Geef ook een oorzaak waardoor juist in die periode veel bodemerosie door
stromend water plaatsvindt.
Gebruik bron 1.
De neerslaghoeveelheid in de Sahel varieert van jaar tot jaar. Een langere
periode met meer of minder neerslag dan gemiddeld, heeft gevolgen voor de
ligging van de vegetatiezones. In de periode 1950-2000 verschoven de
vegetatiezones eerst in een bepaalde richting om daarna in een andere richting
te verschuiven.
163pBeschrijf hoe de vegetatiezones in dit deel van Afrika in de periode 1950-2000
verschoven.
Beredeneer hoe deze verschuivingen van invloed zijn geweest op de omvang
van de landbouwproductie in de Sahel.
opgave 5Opgave 5 − De Merapi
Ontwikkelingsland − Indonesië
Opgave 5 − De Merapi
Bestudeer de bronnen 1 tot en met 3 uit het bronnenboekje die bij deze opgave
horen.
Bekijk bron 1.
172pWelke vulkaanvorm en welk eruptietype zijn van toepassing op de Merapi?
Gebruik bron 3.
Lava uit de Merapi stroomt niet tot in gevarenzone 2.
183pWelk ander gevaar dreigt er dan in gevarenzone 2?
Waarom dreigt dit gevaar in die zone?
Hoe ontstaat dit gevaar?
192pBeredeneer waarom bij vulkaanuitbarstingen zoals van de Merapi, hete en
giftige aswolken een groter gevaar voor de bevolking op de vulkaanhellingen
vormen dan lavastromen.
opgave 6Opgave 6 − Bali, een tropisch vakantieparadijs
Bestudeer de bronnen 1 en 2 uit het bronnenboekje die bij deze opgave horen.
Jaarlijks komen ruim twee miljoen toeristen uit de hele wereld naar het
vakantieparadijs Bali. Zij komen vooral vanwege de stranden, de vele tempels
en de fraaie landschappen met vulkanen en sawa’s, of om te genieten van de
Balinese dansen en muziek.
Gebruik bron 1.
De landen waaruit de meeste toeristen op Bali afkomstig zijn, hebben twee
gemeenschappelijke kenmerken. Aan de hand van deze kenmerken kun je
verklaren waarom Bali juist uit deze landen de meeste toeristen aantrekt.
202pWelke twee kenmerken zijn dit?
Gebruik bron 1.
Vergelijk de gegevens voor Duitsland en Nederland met elkaar.
212pWat is er opmerkelijk aan het aantal Nederlandse toeristen op Bali?
Geef hiervoor de historische reden.
Gebruik bron 2.
222pWelke periode van drie maanden is het meest geschikt voor een strandvakantie
op Bali?
Motiveer je antwoord.
Gebruik bron 1.
Het toeristenbureau van Bali wil graag meer toeristen aantrekken uit Aziatische
landen.
233pOp welk Aziatisch land uit bron 1 zou het toeristenbureau van Bali zich het beste
kunnen richten als het in de nabije toekomst flink wat extra toeristen wil
aantrekken?
Beargumenteer je keuze met behulp van een combinatie van twee gegevens uit
De Grote Bosatlas Statistiek van het door jou gekozen land.
opgave 7Opgave 7 − Rivierbeleid in West-Nederland
Leefomgeving
Opgave 7 − Rivierbeleid in West-Nederland
Bestudeer de bronnen 1 en 2 uit het bronnenboekje die bij deze opgave horen
en atlaskaart 49B (52e druk: 45E).
Het debiet van zowel de Rijn als de Maas is in de maanden januari en februari
het grootst.
241pGeef hiervoor de oorzaak.
252pWelk waterstaatkundig/waterhuishoudkundig probleem kan ontstaan als de
Maeslantkering enkele dagen gesloten moet worden?
Op welke manier kan dit probleem (tijdelijk) worden opgelost?
262pLeg uit waarom de Maeslantkering over vijftig jaar vaker gesloten zal moeten
worden dan nu het geval is.
Je uitleg moet een oorzaak-gevolg relatie bevatten.
De Deltacommissie is door de regering gevraagd advies uit te brengen over de
bescherming van Nederland tegen de gevolgen van klimaatverandering. Deze
commissie ziet het Rijnmondgebied als één van de probleemgebieden.
272pWelke drie van de volgende maatregelen hebben een positief effect op de
veiligheid in het mondingsgebied van de rivier?
a verwijderen van meanders uit de rivier;
b aanleg van noodoverloopgebieden in Oost-Nederland;
c verwijderen van kribben in Oost-Nederland;
d herbebossing in het stroomgebied van de rivieren;
e plaatsen van stuwen stroomopwaarts;
f verharding van het aardoppervlak stroomopwaarts;
g verwijderen van obstakels in de uiterwaarden in Oost-Nederland.
opgave 8Opgave 8 − Stedelijke vernieuwing in de Bijlmermeer
Bestudeer de bronnen 1 tot en met 4 uit het bronnenboekje die bij deze opgave
horen.
Gebruik bron 1.
Volgens de bron bleek al snel na oplevering van de eerste woningen in de
Bijlmermeer dat de belangstelling voor deze woningen tegenviel. Er was sprake
van veel leegstand. De Amsterdammers die men destijds naar de Bijlmermeer
wilde halen, bleken te kiezen voor een woning in Hoorn, Purmerend, Lelystad en
Almere.
282pGeef twee woningkenmerken die veel woningen in Hoorn, Purmerend, Lelystad
en Almere toen wél hadden en de woningen in de Bijlmermeer veel minder.
Gebruik bron 1.
De gemeente Amsterdam laat in de stedelijke vernieuwing de woningvoorraad in
de Bijlmermeer flink veranderen.
292pLeg uit hoe dit de leefbaarheid in de Bijlmermeer kan veranderen.
Je uitleg moet een oorzaak-gevolg relatie bevatten.
Gebruik de bronnen 1 en 2.
De gemeente Amsterdam vindt dat bewoners die vanwege de stedelijke
vernieuwing moeten verhuizen en die in de Bijlmermeer willen blijven, recht
hebben op een passende en betaalbare woning in de Bijlmermeer.
302pBeredeneer met behulp van de bronnen waardoor het moeilijk zal worden deze
doelstelling te realiseren.
Gebruik de bronnen 3 en 4.
Veel van de oorspronkelijke hoogbouwflats in de Bijlmermeer zijn inmiddels
gesloopt en vervangen door nieuwbouw. Met name het in 2010 opgeleverde
gebouw Fenice geldt als een zeer geslaagd bouwblok aan de Bijlmerdreef.
313pGeef drie redenen waarom een bouwproject als Fenice voor méér sociale
veiligheid zorgt dan in de oude situatie met de hoogbouwflats het geval was.
Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen
behorende correctievoorschrift, dat na afloop van het examen wordt gepubliceerd.
