bron 1 Uit de Rapportage Minderheden 1999 van het Sociaal Cultureel Planbureau blijkt dat hier geboren jongeren uit minderheden het weliswaar aanmerkelijk beter doen dan niet hier geboren leeftijdgenoten, maar dat zij nog aanzienlijk achterblijven bij autochtone jongeren. De integratie verloopt niet voor alle groepen even goed. Surinamers en Antillianen nemen in het algemeen op een hoger niveau deel aan de samenleving dan Turken en Marokkanen. Binnen al deze groepen heerst echter diversiteit. Een succesvolle voorhoede onderscheidt zich van een achterhoede die niet veel vooruitgang boekt. De toekomst hangt in sterke mate af van de wedloop tussen immigratie en integratie. De gunstige economische conjunctuur die zich voor de toekomst openbaart, bevordert waarschijnlijk beide processen; het is niet te zeggen welk van beide het meest. vrij naar: Nimwegen, N. van e.a., Bevolkingsvraagstukken in Nederland anno 2000, NIDI, Den Haag, 2000 bron 2 Functieniveau van werkenden in Nederland, naar geslacht mannen vrij naar: Nimwegen, N. van e.a., Bevolkingsvraagstukken in Nederland anno 2000, NIDI, Den Haag, 2000 Gebruik de bronnen 1 en 2 bij de vragen 1 tot en met 3. Volgens de Rapportage Minderheden van het Sociaal en Cultureel Planbureau (zie bron 1) verkeren de meeste allochtone jongeren van de tweede generatie in een aanzienlijke achterstandssituatie ten opzichte van de autochtone jongeren. Eén van de oorzaken van deze achterstand zou het spreidingspatroon van de buitenlandse migranten kunnen zijn.
→ A: Wat is het spreidingspatroon van buitenlandse migranten op lokale schaal? B: Geef de verklaring voor dit spreidingspatroon op lokale schaal. Uit de bronnen 1 en 2 blijkt dat de integratie in de Nederlandse samenleving van Surinamers en Antillianen over het algemeen beter verloopt dan van Turken en Marokkanen.
→ Leg dit uit. bron 3 Aantal legale immigranten in de VS in 1995 per 1000 inwoners, per staat In 1995 kwamen 720.461 legale immigranten de VS binnen . vrij naar: Smith, J.P., e.a., The New Americans , National Academic Press, Washington D.C., 1997 bron 4 In 1986 konden illegale migranten, die konden bewijzen dat zij lang in de Verenigde Staten woonden, een legale status krijgen. Om de illegale immigratie te beperken werd na 1986 de zuidgrens nog strenger bewaakt dan voor die tijd en moesten werkgevers controleren of hun werknemers legaal in de Verenigde Staten verbleven. Ondanks deze maatregelen was het aantal illegale migranten in 1996 weer op het niveau van 1986. Tussen 1986 en 1996 zijn tussen de 3 en 4 miljoen illegale immigranten het land binnengekomen. vrij naar: Smith, J.P., e.a., The New Americans, National Academic Press, Washington D.C., 1997 Gebruik de bronnen 3 en 4 en eventueel de atlas bij de vragen 4 tot en met 7. Vanaf de jaren zestig krijgen de Verenigde Staten te maken met een groeiende stroom illegale migranten. Deze stroom wordt onder meer veroorzaakt door het minder belangrijk worden van factoren die de migratie afremmen.
→ A: Geef een economische pushfactor in de landen van herkomst die de trek naar de VS (mede) verklaart. B: Geef een demografische factor in de landen van herkomst die de trek naar de VS (mede) beïnvloedt. Het spreidingspatroon van legale immigranten, zoals weergegeven in bron 3, is veroorzaakt door verschillende factoren.
bron 5 Goederenstromen vanuit Rotterdam en andere grote havens naar Europese bestemmingen Legenda: belangrijkste haven van aanvoer omvang van de goederenstromen vanuit Rotterdam 64 mln ton/jaar Rotterdam - Ruhrgebied Rotterdam - Antwerpen 48 mln ton/jaar bron: Ruimtelijke Verkenningen 1996, Den Haag, 1996 De kleur van een gebied geeft aan via welke haven dit gebied zijn goederen van landen buiten Europa ontvangt.
bron 6 Goederenstromen vanuit Europese gebieden naar Rotterdam en andere grote havens Legenda: belangrijkste haven van afvoer omvang van de goederenstromen naar Rotterdam bron: Ruimtelijke Verkenningen 1996, Den Haag, 1996 De kleur van een gebied geeft aan via welke haven dit gebied zijn goederen naar landen buiten Europa exporteert. bron 7 Aandeel van de transportwijze in de totale aan- en afvoer naar/van Rotterdam Legenda: weg spoor binnenvaart zee overig naar Rotterdam naar achterland bron: Ruimtelijke Verkenningen 1996, Den Haag, 1996
Gebruik de bronnen 5 tot en met 7, kaart 60-61 (52e druk: 68-69) en eventueel andere kaarten uit de atlas bij de vragen 8 tot en met 12. Rotterdam en Hamburg zijn belangrijke havens voor landen in Oost-Europa als het gaat om de afvoer van goederen uit die landen (bron 6). Voor de aanvoer zijn ze echter veel minder van betekenis (bron 5).
→ A: Leg uit waarom de goederenstroom van Rotterdam en Hamburg naar de landen in Oost-Europa in de afgelopen 10-15 jaar gering was. Maak bij de beantwoording gebruik van kaart 68D (52e druk: 78D). Het is te verwachten dat de goederenstroom naar de Oost-Europese landen in de toekomst zal toenemen. B: Leg dat uit met behulp van een gegeven van kaart 61C (52e druk: 69C). Bron 7 laat het aandeel van de aan- en afvoer naar transportwijze voor de haven van Rotterdam zien.
→ A: Met welke kaart (51e druk) / Met welk kaartblad (52e druk) in de atlas kun je dit aantonen? B: In welk opzicht verschillen Hamburg en Rotterdam van elkaar wat betreft de overheersende transportwijze? De in bron 6 genoemde havens zijn niet alle even belangrijk voor de afvoer van goederen uit Europa. Je zou hiervoor een argument kunnen vinden in bron 6. Toch zegt dat argument niet alles.
→ A: Welke van de genoemde havensteden neemt binnen Europa de minst belangrijke positie in? B: Welk argument kun je daarvoor in bron 6 vinden? C: Leg uit dat dat argument niet voldoende is om de minst belangrijke positie van een havenstad aan te tonen. Gebruik atlaskaart 57E (52e druk: 65E) bij vraag 13. Kaart 57E (52e druk: 65E) uit de atlas laat zien dat de vestigingsvoorkeur van ondernemers verandert in de loop van de tijd.
Noem de belangrijkste oorzaak voor de verandering in het type rivieren.
Straat in het dorp Brakel, 1973
Straat in het dorp Brakel, 1974
Geef de verklaring voor het verdwijnen van de bebouwing aan de rechterkant op de
Deel van het rivierkleigebied tussen Waal en Lek
A: Welk gedeelte van bron 10 behoort duidelijk niet tot het rivierkleilandschap?
A: Met welk begrip worden dergelijke waterplassen aangeduid?
Het landschap in het centrale rivierengebied
Schrijf de letters A, B en C onder elkaar op je antwoordblad en zet er de juiste betekenis
Geef een verklaring voor deze samenhang.
Noem de bedoelde politiek-geografische gebeurtenis/ontwikkeling en leg uit hoe die er
Leg dat uit.
A: Welk bodemtype overheerst in het gebied van de Lokerenk?
Met welk begrip wordt het totaal van dit soort ingrepen in het landschap aangeduid?
Met welk doel heeft men destijds de beken rechtgetrokken?
Noem hiervoor twee redenen van verschillende aard.
Een landschapsfoto in het zandlandschap van de provincie Utrecht
A: Hoe wordt een deellandschap als op bron 12 afgebeeld, genoemd?
bron 13 Frankrijk en de overzeese gebiedsdelen In de overzeese gebiedsdelen (D.O.M. ’ s en T.O.M. ’ s) werken circa 75.000 Fransen. Deze genieten aanzienlijke belastingvoordelen en salaristoeslagen. Een deel van de voordelen wordt teniet gedaan door invoerheffingen op producten uit Frankrijk door de lokale besturen in de overzeese gebiedsdelen. ’ Brussel ’ (de leiding van de EU) is het niet eens met deze lokale invoerheffingen. vrij naar: Chavannes, Marc, „Frankrijk achter de schermen”, Prometheus NRC/Handelsblad, 2000 Gebruik bron 13 bij vraag 27.
→ A: Welk gebergte is op bron 14 afgebeeld? Kies uit: • Alpen • Pyreneeën • Vogezen B: Geef voor de bedoelde keuze twee argumenten die aan de figuur zijn ontleend. Gebruik de kaarten 32 (52e druk: 36) en 80 (52e druk: 90) uit de atlas bij vraag 30. De agglomeratie Parijs heeft ongeveer dezelfde oppervlakte als de Randstad Holland.
→ A: Op welke grondstof was de ijzer- en staalindustrie in Nord-Pas-de-Calais vroeger vooral gebaseerd? B: Op welke grondstof was de ijzer- en staalindustrie in Lotharingen vroeger vooral gebaseerd? C: Leg uit waarom, in de tijd van de opkomst van de ijzer- en staalindustrie, in vestigingsgebieden minstens één van de benodigde grondstoffen aanwezig moest zijn.
→ Leg uit waarom tegenwoordig het grootste deel van de moderne Franse ijzer- en staalindustrie vooral gevestigd is in Duinkerken en Fos-sur-Mer. bron 16 Beschrijving van vier steden in Frankrijk In de planregio Nord-Pas-de-Calais liggen onder andere de steden Boulogne, Calais, Duinkerken en Lille. Hieronder zijn met de letters A, B, C en D vier korte typeringen van deze steden aangegeven: A: Meer dan een miljoen Britten passeren jaarlijks deze stad. Het is de belangrijkste veerhaven van Noord-Frankrijk. B: Met meer dan een miljoen inwoners is deze stad de vierde stad van Frankrijk. Het is thans een centrum van hightech-bedrijven. C: Deze stad heeft een belangrijke vissershaven. Ook vindt er veel verkeer per veerboot via deze stad plaats. D: Deze stad heeft zich na de Tweede Wereldoorlog ontwikkeld tot een belangrijke haven- en industriestad. In de nabijheid staat een belangrijke kerncentrale. vrij naar: Collin Longman, Resource Atlas France, 1993 Gebruik bron 16 bij vraag 34.
Bij dit examen hoort geen uitwerkbijlage.
